Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze
 
Strona główna

Informacja o stanie czystości wód Złotej Strugi w Rejone Żar w 2003 r.

 

WSTĘP

W 2003 roku, podobnie jak w latach poprzednich, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze razem ze Spółką Wodno - Ściekową "Złota Struga" w Żarach przeprowadził badania stanu czystości Złotej Strugi w rejonie Żar. Badania wykonano w ramach monitoringu lokalnego - na podstawie zlecenia Spółki Wodno - Ściekowej "Złota Struga". Celem monitoringu lokalnego jest kontrola stanu czystości wód rzek narażonych na oddziaływanie rozproszonych źródeł zanieczyszczeń i określenie wpływu tego oddziaływania.
Badania monitoringowe wód Złotej Strugi w rejonie Żar, prowadzone były w 2 przekrojach pomiarowo-kontrolnych, zlokalizowanych powyżej oraz poniżej wylotu z miejskiej oczyszczalni jak zaznaczono na załączonej mapce. Obejmowały one oznaczenia wskaźników fizyko-chemicznych, wykonywane na podstawie dokonanych uzgodnień.

METODA OCENY JAKOŚCI WÓD ZŁOTEJ STRUGI w 2003 r.

Zestawienie wyników badań analitycznych wód Złotej Strugi wykonanych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze w 2003 roku, wraz z wartościami ekstremalnymi i średnimi stężeń zanieczyszczeń w ciągu roku, zawiera załącznik nr 1. Podstawą oceny stanu czystości badanych wód, a zatem zaliczenia ich do odpowiedniej klasy czystości, było porównanie obliczonych stężeń charakterystycznych oraz bezpośrednio stężeń pomierzonych z dopuszczalnymi wartościami wskaźników zanieczyszczeń śródlądowych wód powierzchniowych, określonymi w rozporządzeniu*. W załączniku nr 2 zestawiono obliczone stężenia charakterystyczne występujących w rzece zanieczyszczeń, natomiast wyniki bezpośredniej oceny stanu czystości wód przedstawiono w załączniku nr 3 oraz na rysunku nr 1. Dodatkowo - na rysunkach nr 2a i 2b przedstawiono porównanie wyników bezpośredniej oceny jakości wód Złotej Strugi na podstawie badań wykonanych w latach 2002 i 2003.
* Uwaga: ocenę przeprowadzono na podstawie Rozp. Min. Ochr. Środ. Zasob. Nat. i Leśn. z dnia 5 listopada 1991 r. (Dz. U. nr 116, poz. 503) - obowiązującego w omawianym okresie badawczym.

OCENA JAKOŚCI WÓD W ODNIESIENIU DO WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW - REPREZENTATYWNYCH DLA POSZCZEGÓLNYCH RODZAJÓW ZANIECZYSZCZEŃ

Wielkości charakterystyczne BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu - wskaźnik zanieczyszczenia wód związkami organicznymi ulegającymi rozkładowi w procesie biodegradacji) w 2003 r. kształtowały się na poziomie pozaklasowym w przekroju powyżej wylotu ścieków z oczyszczalni, który osiągnęło 9,1% wyników i poniżej oczyszczalni (37% wyników). W stosunku do roku 2002, stan wody powyżej oczyszczalni uległ poprawie, natomiast poniżej, pogorszeniu. Ogólna zawartość związków organicznych w wodach Złotej Strugi wyrażona jako ChZT-Cr (chemiczne zapotrzebowanie tlenu), kształtowała się na poziomie II klasy czystości (91% wyników) w przekroju zlokalizowanym powyżej oczyszczalni oraz na poziomie III klasy (9,1% wyników) w przekroju poniżej oczyszczalni ścieków. W obydwóch przekrojach stan wody w porównaniu z rokiem 2002 uległ pogorszeniu.
Poziom zanieczyszczenia wód substancjami biogennymi (związki azotu i fosforu) był zróżnicowany. Azot amonowy (będący wskaźnikiem zanieczyszczenia "świeżymi" ściekami organicznymi) kwalifikował wody Złotej Strugi do pozaklasowych w obydwóch przekrojach pomiarowych, co stanowi wskaźnik pogorszenia stanu wód z III klasy czystości w roku 2002. Ilość prób w których stężenie azotu amonowego klasyfikowało wody do pozaklasowych była większa w przekroju poniżej oczyszczalni ścieków. Również stężenia azotu azotynowego (stanowiącego nietrwały, ulegający dalszemu utlenieniu produkt rozkładu zanieczyszczeń organicznych) w 2003 r. kwalifikowały wody Złotej Strugi do pozaklasowych zarówno powyżej jak i poniżej oczyszczalni ścieków, podobnie jak w 2002 roku. Stężenia azotu azotanowego w 2003 roku nie miały wpływu na pogorszenie stanu wód Złotej Strugi i kształtowały się na podobnym poziomie jak w roku poprzednim. Koncentracje azotu ogólnego w obu przekrojach kwalifikowały Złotą Strugę do wód pozaklasowych. W porównaniu z 2002 rokiem zwiększyła się również ilość prób, w których ilość azotu ogólnego przekraczała dopuszczalne normy. Również w zakresie innych substancji biogennych - fosforanów i fosforu ogólnego - wody Złotej Strugi klasyfikowały się do wód nie odpowiadających normom, podobnie jak w 2002 roku. Badania wykonane w 2003 r. wykazały w obu przekrojach pomiarowo-kontrolnych niską zawartość zawiesiny ogólnej, która w ciągu całego roku nie przekraczała wartości dopuszczalnych dla I klasy czystości wód powyżej oczyszczalni ścieków i II klasy (9,1% wyników) poniżej oczyszczalni.

PODSUMOWANIE I WNIOSKI

Z oceny zmian jakości wód rzeki Złotej Strugi wynika, że w stosunku do badań wykonanych w 2002 r., nastąpiło pogorszenie stanu wód powyżej i przede wszystkim poniżej oczyszczalni ścieków w Żarach. Pogorszenie to jest widoczne na przykładzie związków biogennych. Azot amonowy, azotynowy oraz ogólny kwalifikowały wody Złotej Strugi do pozaklasowych w obydwóch przekrojach pomiarowych, a ilość wyników przekraczających dopuszczalne normy była większa w przekroju poniżej oczyszczalni. Stężenia innych związków biogennych - fosforanów i fosforu ogólnego utrzymały podobny poziom do roku 2002, przekraczający dopuszczalne normy. Wysokie stężenia związków biogennych są niezwykle niekorzystne dla środowiska wodnego, gdyż substancje biogenne "użyźniające" wody rzek i jezior stanowią przyczynę nadmiernego rozwoju roślinności wodnej, prowadzącego do ich zarastania oraz mogą powodować masowy rozwój glonów (tzw. "zakwity"), które wskutek gwałtownych wahań zawartości tlenu rozpuszczonego w wodzie mogą kończyć się śnięciem ryb. Dużą zawartość związków organicznych ulegających procesowi biodegradacji potwierdza wskaźnik BZT5, który wykazywał zwiększone koncentracje poniżej oczyszczalni i również klasyfikował wody Złotej Strugi do pozaklasowych.
Istotnym powodem obniżenia jakości wód Złotej Strugi mógł być fakt, że rok 2003 należał do lat hydrologicznych plasujących się poniżej przeciętnej. Niski stan wód mógł spowodować zwiększenie koncentracji niektórych zanieczyszczeń fizykochemicznych. Jednak dla znaczącej poprawy jakości wód rzeki Złotej Strugi istotne jest pełne skanalizowanie miasta Żary, uporządkowanie gospodarki ściekowej w zlewni rzeki oraz utrzymanie nadal właściwego funkcjonowania oczyszczalni ścieków w Żarach.

Punkty pomiarowo-kontrolne na rzece Złota Struga


Punkt pomiarowo-kontrolny powyżej wylotu ścieków z miejskiej oczyszczalni.


Punkt pomiarowo-kontrolny poniżej wylotu ścieków z miejskiej oczyszczalni.

Załącznik nr 1. DANE POMIERZONE z ekstremalnymi

Złota Struga 14,1 km - powyżej oczyszczalni ścieków w Żarach

L.p.
Data
Temp. wody
Odczyn
Zawiesina ogólna
Tlen rozp.
BZT5
ChZT-Cr
Azot amonowy
Azot Kjeldahla
Azot azotanowy
Azot azotynowy
Azot ogólny
Fosforany
Fosfor ogólny
Przew. elekrol.
 
 
OC
 
mg/l
mg O2/l
mg O2/l
mg O2/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg PO4/l
mg P/l
uS/cm
1
12.02.2003
1
7,7
10
9,1
9
22
4,5
6,8
3,5
0,04
10,34
5,8
1,9
427
2
10.03.2003
4,2
7,4
18
11,5
6,9
32
1,84
3,23
4,26
0,063
7,55
0,36
0,36
614
3
15.04.2003
7,6
7,7
8
9
11
30
3,85
6,4
2,8
0,061
9,261
3,38
1,1
480
4
07.05.2003
13,8
7,5
13
6,2
6
33
3,68
6,79
1,86
0,098
8,748
0,43
0,4
654
5
11.06.2003
17
7,8
12
4,4
10
35
9,2
17
1,9
0,15
19,05
5,35
1,8
593
6
10.07.2003
7,5
7,5
9
5,1
8,5
38
4,81
6,79
1,45
0,167
8,41
1,65
0,79
610
7
04.08.2003
17,5
7,7
15
4,1
11
35
8,8
16,9
1,4
0,06
18,36
7,1
2,3
640
8
04.09.2003
14,1
7,7
5
5,9
5
37
5,25
6,98
1,79
0,159
8,91
1,38
0,58
641
9
14.10.2003
8,5
7,6
3
5,8
9
31
6,7
8,6
2,2
0,11
10,91
4,3
1,4
495
10
27.11.2003
11,3
7,5
9
5,4
9,8
51
4,68
6,15
1,87
0,079
8,1
1,37
0,8
606
11
03.12.2003
5,9
7,7
12
6,9
15
38
5,5
7,6
2,3
0,03
9,93
3,9
1,7
468
N
od
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
min
10.01.2003
1
7,4
3
4,1
5
22
1,84
3,23
1,4
0,03
7,55
0,36
0,36
427
śr.
do
9,9
7,6
10,36
6,673
9,2
34,727
5,346
8,476
2,303
0,092
10,87
3,2
1,194
566
max
03.12.2003
17,5
7,8
18
11,5
15
51
9,2
17
4,26
0,167
19,05
7,1
2,3
654

Złota Struga 12,1 km - poniżej oczyszczalni ścieków w Żarach

L.p.
Data
Temp. wody
Zawiesina ogólna
Odczyn
Tlen rozp.
BZT5
ChZT-Cr
Azot amonowy
Azot Kjeldahla
Azot azotanowy
Azot azotynowy
Azot ogólny
Fosforany
Fosfor ogólny
Przew. elekrol.
 
 
OC
  mg/l
mg O2/l
mg O2/l
mg O2/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg N/l
mg PO4/l
mg P/l
uS/cm
1
12.02.2003
4,5
6
7,9
9
20
39
12,4
20,5
2,3
0,06
22,86
2,5
0,8
736
2
10.03.2003
5,8
21
7,5
11,1
10,2
38
6,81
8,87
1,89
0,071
10,8
0,42
0,4
766
3
15.04.2003
9,4
12
7,9
9,6
23
32
9,6
20,9
2
0,121
23,021
3,68
1,2
794
4
07.05.2003
14,7
18
7,7
7,1
6,8
49
4
14,8
3,9
0,263
19
0,47
0,45
1035
5
11.06.2003
17,5
7
7,9
6,1
13
49
8,3
14,3
3,4
0,22
17,92
3,99
1,3
853
6
10.07.2003
17
11
7,7
5,9
8,4
43
4,41
6,28
1,51
0,121
7,91
1,63
0,69
940
7
04.08.2003
18,5
7
7,8
5,3
12
34
4,8
8,8
4,3
0,14
13,24
4,6
1,5
890
8
04.09.2003
16,1
5
7,8
7,4
6,8
63
3,02
4,39
6,43
0,235
11,1
0,79
0,36
1045
9
14.10.2003
12
3
7,9
7,6
11
39
3,6
5,1
2,8
0,06
7,96
4,25
0,8
820
10
27.11.2003
10,8
4
7,6
6,9
6,7
73
4,18
8,62
3,67
0,285
12,575
0,97
0,67
999
11
03.12.2003
9,2
13
7,9
8,1
19
43
3,8
5,2
3,5
0,14
8,84
3,1
1,2
712
N
od
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
11
min
10.01.2003
4,5
3
7,5
5,3
6,7
32
3,02
4,39
1,51
0,06
7,91
0,42
0,36
712
śr.
do
12,3
9,73
7,8
7,645
12,445
45,636
5,902
10,705
3,245
0,156
14,111
2,4
0,852
872
max
03.12.2003
18,5
21
7,9
11,1
23
73
12,4
20,9
6,43
0,285
23,021
4,6
1,5
1045

Załącznik nr 2.

Załącznik nr 3. OCENA BEZPOŚREDNIA, LICZEBNOŚCI, % PRÓB W KLASACH

Złota struga 14,1 km - powyżej oczyszczalni ścieków w Żarach

L.p.
Parametr
Jednostka
N
Minimum
Klasa
Maksimum
Klasa
90%/95%
n w I
n w II
n w III
n w non
% w I
% w II
% w III
% w non
1
Temp. wody
o
11
1
I
17,5
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
2
Odczyn
11
7,4
I
7,8
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
3
Przew. elektrol
uS/cm
11
427
I
654
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
4
Tlen rozp.
mg O2/l
11
4,1
III
11,5
I
III
5
4
2
-
45
36
19
-
5
BZT5
mg O2/l
11
5
II
15
non
III/non
-
3
7
1
-
27,3
63,6
9,1
6
ChZT-Cr
mg O2/l
11
22
I
51
II
II
1
10
-
-
9,1
90,9
-
-
7
Azot amonowy
mg N/l
11
1,84
II
9,2
non
non
-
1
7
3
-
9,1
63,6
27,3
8
Azot azotanowy
mg N/l
11
1,4
I
4,26
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
9
Azot Kjeldahla
mg N/l
11
3,23
-
17
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
10
Azot ogólny
mg N/l
11
7,55
II
19,05
non
non
-
7
2
2
-
64
18
18
11
Azot azotynowy
mg N/l
11
0,03
II
0,167
non
non
-
1
2
8
-
9,1
18,2
72,7
12
Zawiesina ogólna
mg/l
11
3
I
18
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
13
Fosfor ogólny
mg P/l
11
0,36
III
2,3
non
non
-
-
2
9
-
-
18
82
14
Fosforany
mg PO4/l
11
0,36
II
7,1
non
non
-
2
-
9
-
18
-
82

Złota struga 14,1 km - poniżej oczyszczalni ścieków w Żarach

L.p.
Parametr
Jednostka
N
Minimum
Klasa
Maksimum
Klasa
90%/95%
n w I
n w II
n w III
n w non
% w I
% w II
% w III
% w non
1
Temp. wody
o
11
4,5
I
18,5
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
2
Odczyn
11
7,5
I
7,9
I
I
11
-
-
-
100
-
-
-
3
Przew. elektrol
uS/cm
11
712
I
1045
III
III
4
3
4
-
36
27
37
-
4
Tlen rozp.
mg O2/l
11
5,3
II
11,1
I
II
9
2
-
-
82
18
-
-
5
BZT5
mg O2/l
11
6,7
II
23
non
non
-
3
4
4
-
27
36
37
6
ChZT-Cr
mg O2/l
11
32
II
73
III
II/III
-
10
1
-
-
90,9
9,1
-
7
Azot amonowy
mg N/l
11
3,02
III
12,4
non
non
-
-
7
4
-
-
64
36
8
Azot azotanowy
mg N/l
11
1,51
I
6,43
II
I/II
10
1
-
-
90,0
9,1
-
-
9
Azot Kjeldahla
mg N/l
11
4,39
-
20,9
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
10
Azot ogólny
mg N/l
11
7,91
II
23,021
non
non
-
3
4
4
-
27
36
37
11
Azot azotynowy
mg N/l
11
0,06
III
0,285
non
non
-
-
2
9
-
-
18
82
12
Zawiesina ogólna
mg/l
11
3
I
21
II
I/II
10
1
-
-
90,9
9,1
-
-
13
Fosfor ogólny
mg P/l
11
0,36
III
1,5
non
non
-
-
2
9
-
-
18
82
14
Fosforany
mg PO4/l
11
0,42
II
4,6
non
non
-
2
2
7
-
18
18
64

Rys. nr 1. Ocena bezpośrednia stanu czystości wód Złotej Strugi - na podstawie wyników badań wykonanych w 2003 roku.

Złota Struga powyżej oczyszczalni w Żarach

Złota Struga poniżej oczyszczalni w Żarach

Rys. nr 2a. Porównanie wyników bezpośredniej oceny stanu czystości wód Złotej Strugi - na podstawie badań wykonanych w latach 2002 i 2003

Złota Struga powyżej oczyszczalni w Żarach

Rys. nr 2b. Porównanie wyników bezpośredniej oceny stanu czystości wód Złotej Strugi - na podstawie badań wykonanych w latach 2002 i 2003

Złota Struga poniżej oczyszczalni w Żarach

Opracowanie:                           
mgr inż. Radosław Piontek        
Wydział Monitoringu Środowiska