Poprzedni Spis treści Następny

5. Gospodarka odpadami

autor: Wojciech Janka

ANALIZA STANU GOSPODARKI ODPADAMI W ZIELONEJ GÓRZE

Gospodarka odpadami jest to zespół kompleksowych i zintegrowanych działań związanych z ilością i jakością odpadów komunalnych, użytkowych i przemysłowych powstających na określonym obszarze - podejmowanych w celu ich minimalizacji, gromadzenia, transportu, unieszkodliwiania oraz zbytu i funkcjonujących w aktualnym systemie prawnym, ekonomicznym, technicznym i edukacyjnym wspartym kontrolą, nadzorem i akceptacją społeczną.

5.1. Aktualny stan gospodarki odpadami

Gospodarka odpadami komunalnymi realizuje się poprzez funkcje gromadzenia, transportu, usuwania i unieszkodliwiania odpadów powstałych w gospodarstwach domowych i obiektach infrastruktury, a także odpadów z przestrzeni otwartych, odpadów o dużych gabarytach oraz odpadów z obiektów działalności gospodarczej o cechach odpowiadających odpadom komunalnym.

Każdy ze składników gospodarki odpadami powinien spełniać określone kryteria, aby można było na jego bazie utworzyć rozwiązania systemowe.

Kryteria te można scharakteryzować następująco dla każdego składnika gospodarki odpadami komunalnymi:

l. Gromadzenie odpadów:

2. Transport odpadów:

3. Unieszkodliwianie odpadów:

4. Utylizacja odpadów:

Prace nad stworzeniem kompleksowego systemu gospodarki odpadami dla Zielonej Górze zapoczątkowano pod koniec lat osiemdziesiątych. Pierwszym krokiem było zinwentaryzowanie w 1983 r. w "Raporcie o stanie środowiska naturalnego miasta Zielonej Góry" elementów związanych z gromadzeniem, transportem i deponowaniem odpadów komunalnych i przemysłowych powstających w granicach miasta. Podsumowanie zawierające wnioski doraźne i długoterminowe stanowiło podstawę opracowania harmonogramu realizacyjnego, będącego załącznikiem do Uchwały Rady Miejskiej w sprawie miejskiego programu ochrony środowiska.

Powodem dla którego została wybudowana w 1994 roku komunalna kompostownia odpadów była zbyt mała powierzchnia ówcześnie eksploatowanego składowiska odpadów oraz zablokowanie możliwości budowy nowego składowiska poza granicami miasta. Bezpośrednim wynikiem tej inwestycji była konieczność rozdzielenia odpadów komunalnych od przemysłowych, ponieważ za odpady powstające w wyniku działalności gospodarczej odpowiada ich producent. Dlatego z inicjatywy Urzędu Miejskiego, szesnaście naj­większych zakładów miejskich powołało w 1989 r. spółkę prawa handlowego działająca w latach 1989-1994 pod nazwą "Spółka Przemysłowa do Składowania i Unieszkodliwiania Odpadów" S-ka z o.o. Głównym zadaniem Spółki było rozwiązanie problemu bezpiecznego zagospodarowania odpadów poprodukcyjnych. W 1994 roku zadanie to przejął na siebie Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej działający w imieniu miasta, który organizuje kompleksową gospodarkę odpadami dla Zielonej Góry.

Wcześniej, w roku 1988 miasto zlikwidowało starą wyeksploatowaną i nie spełniającą wymogów technicznych i sanitarnych bazę transportu komunalnego przy ul. Moniuszki 7 i wybudowało nową bazę usług komunalnych przy Al. Zjednoczenia 110, która umożliwiła sprawne przeprowadzanie remontów sprzętu i pojazdów służących oczyszczaniu miasta i transportowaniu odpadów. Posiada ona dobre zaplecze magazynowo-składowe, garażowe i socjalno-biurowe.

Dysponując określoną bazą materialną i organizacyjną można było powiązać swobodnie dotychczas funkcjonujące elementy i po uporządkowaniu nadać im charakter systemowy. Powstały system miejskiej gospodarki odpadami ujął ją w sposób kompleksowy i zintegrowany. Kompleksowość polega na objęciu zakresem działania wszystkich odpadów - komunalnych, przemysłowych i użytkowych - powstających na terenie miasta, bez względu na miejsce ich powstawania. Zintegrowanie systemu, to ustalenie wielkości bilansowych, organizacji i technologii na poziomie gromadzenia, transportu, utylizacji i zbytu odpadów. Wyodrębnione moduły wymagają szczegółowego określenia na etapie planowania, programowania, projektowania, wykonawstwa i eksploatacji. Zrealizowano to w przypadku Zielonej Góry.

Spuścizną gospodarki planowanej centralnie minionego okresu jest zrealizowanie tylko dwóch modułów tworzących kompleksowy i zintegrowany system gospodarki odpadami, tj. podsystemów gromadzenia i transportu odpadów komunalnych niesegregowanych.

System "PREKO ZG" jest systemem kompleksowym, zintegrowanym, zajmującym się wszystkimi rodzajami odpadów powstającymi na wyznaczonym obszarze. Jest system modułowym. Opisuje funkcje zarządzania oraz działań operacyjnych. Poszczególne moduły systemu mogą być modyfikowane na etapie jego wdrażania. Jest to system otwarty, podlegający ciągłej ewolucji. Strukturę systemu "PREKO ZG" przedstawia rys. 5-1.

Rysunek 5-1. "PREKO-ZG"- System organizacyjno-techniczny gromadzenia i unieszkodliwiania odpadów komunalnych i przemysłowych w Zielonej Górze

5.2. Rodzaje, ilości i źródła powstawania odpadów

5.2.1. Odpady ogółem

Na terenie Zielonej Góry zorganizowanym systemem wywozu odpadów łącznie z możliwością prowadzenia selektywnej zbiórki objętych jest 100% gospodarstw domowych i zakładów prowadzących działalność gospodarczą.

Tabela 5.1. Zbiorcze zestawienie ilości odpadów zagospodarowywanych przez Dział Zagospodarowania Odpadów "Racula" w 2002 roku

L.p.
Wyszczególnienie
Mg
1.
Ilość odpadów ogółem przyjętych przez DZO "Racula"
78 151
2.
Ilość niesegregowanych odpadów komunalnych przyjętychprzez DZO "Racula"
38 939
3.
Ilość odpadów poddanych kompostowaniu
16 845
4.
Ilość odpadów zebranych selektywnie
3 936
5.
Ilość odpadów niebezpiecznych przyjętych do magazynu
17,1
5.
Ilość odpadów zdeponowanych na składowisku "Racula" ogółem
67 532
6.
Ilość niesegregowanych odpadów komunalnych zdeponowanychna składowisku (kod 20 03 01)
23 154
7.
Ilość odpadów z działalności gospodarczej zdeponowanych na składowisku (grupy 1-18)
35 468
8.
Ilość odpadów komunalnych z działalności gospodarczej zdeponowanych na składowisku odpadów (grupy 19 - 20 bez kodu 20 03 01)
8 910

Tabela 5.2. Zestawienie przyjętych odpadów ogółem przez Dział Zagospodarowania Odpadów "Racula" w roku 2002

Lp.
Kododpadów
Rodzaj odpadów
Mg
1.
01 04 99
Inne nie wymienione odpady
0,18
2.
02 01 03
Odpadowa masa roślinna
1,37
3.
02 01 06
Odchody zwierzęce
59,44
4.
02 01 99
Inne nie wymienione odpady
12,56
5.
02 03 04
Surowce i produkty nie nadające się do spożycia i przetwórstwa
66,71
6.
02 06 99
Inne nie wymienione odpady
1,17
7.
02 07 02
Odpady z destylacji spirytualiów
76,25
8.
03 01 05
Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04
14,61
9.
04 01 09
Odpady z polerowania i wykańczania
9,85
10.
04 01 99
Inne nie wymienione odpady
3,07
11.
04 02 15
Odpady z wykańczania inne niż wymienione w 04 02 14
4,21
12.
04 02 22
Odpady z przetworzonych włókien tekstylnych
106,25
13.
07 02 12
Osady z zakładowych oczyszczalni ścieków inne niż wymienione w 07 02 11 o W = 85%
3,66
14.
07 02 13
Odpady tworzyw sztucznych
4,34
15.
09 01 07
Błony i papier fotograficzny zawierające srebro lub związki srebra
0,35
16.
10 01 01
Żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów (z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04)
54,42
17.
10 01 99
Inne nie wymienione odpady
1,51
18.
11 01 10
Szlamy i osady pofiltracyjne inne niż wymienione w 11 01 09 o W = 85%
0,38
19.
12 01 05
Odpady z toczenia i wygładzania tworzyw sztucznych
6,69
20.
12 01 13
Odpady spawalnicze
86,67
21.
12 01 21
Zużyte materiały szlifierskie inne niż wymienione w 12 01 20
14,58
22.
15 01 01
Opakowania z papieru i tektury
521,14
23.
15 01 02
Opakowania z tworzyw sztucznych
319,12
24.
15 01 05
Opakowania wielomateriałowe
19,26
25.
15 01 06
Zmieszane odpady opakowaniowe
32,93
26.
15 01 07
Opakowania ze szkła
421,75
27.
15 02 03
Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 02
95,42
28.
16 01 03
Zużyte opony
13,52
29.
16 01 19
Tworzywa sztuczne
9,61
30.
16 01 20
Szkło
0,53
31.
16 01 22
Inne nie wymienione elementy
7,47
32.
16 01 99
Inne nie wymienione elementy
0,62
33.
16 02 16
Elementy usunięte ze zużytych urządzeń inne niż wymienione w 16 02 15
1,93
34.
16 03 04
Nieorganiczne odpady inne niż wymienione w 16 03 03, 16 03 80
1,68
35.
16 03 80
Produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia
49,14
36.
16 80 01
Magnetyczne i optyczne nośniki informacji
1,38
37.
17 01 01
Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów
9841,13
38.
17 01 02
Gruz ceglany
281,29
39.
17 01 03
Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia
11,03
40.
17 01 07
Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06
4840,68
41.
17 01 82
Inne nie wymienione odpady
2,20
42.
17 01 99
Inne nie wymienione odpady
0,42
43.
17 02 01
Drewno
16,86
44.
17 02 02
Szkło
17,43
45.
17 02 03
Tworzywa sztuczne
3,96
46.
17 03 02
Asfalt inny niż wymieniony w 17 03 01
43,2
47.
17 03 80
Odpadowa papa
149,63
48.
17 04 02
Aluminium (puszki)
3,66
49.
17 04 11
Kable inne niż wymienione w 17 04 10
0,30
50.
17 05 04
Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03
2219,28
51.
17 05 06
Urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05
2142,66
52.
17 06 04
Materiały izolacyjne inne niż wymienione w 17 06 01 i 17 06 03
2,14
53.
17 08 02
Materiały konstrukcyjne zawierające gips inne niż wymienione w 17 08 01
3,47
54.
17 09 04
Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03
0,77
55.
19 01 99
Inne nie wymienione odpady
7,28
56.
19 08 01
Skratki
558,40
57.
19 08 02
Zawartość piaskowników
819,15
58.
19 08 05
Ustabilizowane komunalne osady ściekowe
8947,3
59.
19 08 09
Tłuszcze i mieszaniny olejów z separacji olej/woda zawierające wyłącznie oleje jadalne i tłuszcze
398,51
60.
19 08 99
Inne nie wymienione odpady
9,49
61.
20 01 01
Papier i tektura
1196,06
62.
20 01 02
Szkło
9,62
63.
20 01 11
Tekstylia
17,24
64.
20 01 38
Drewno inne niż wymienione w 20 01 37
15,87
65.
20 01 39
Tworzywa sztuczne
8,45
66.
20 01 40
Metale (złom)
259,58
67.
20 02 01
Odpady ulegające biodegradacji
766,31
68.
20 02 02
Gleba i ziemia, w tym kamienie
844,75
69.
20 02 03
Inne odpady nie ulegające biodegradacji
1269,27
70.
20 03 01
Nie segregowane (zmieszane) odpady komunalne
38 939,84
71.
20 03 02
Odpady z targowisk
337,62
72.
20 03 03
Odpady z czyszczenia ulic i placów
1277,60
73.
20 03 07
Odpady wielkogabarytowe
865,24
 
SUMA
78 151,46

Łącznie z odpadami przyjętymi do Punktu Czasowego Gromadzenia Odpadów Niebezpiecznych.

5.2.2. Odpady składowane

Tabela 5.3. Zestawienie ilości odpadów przyjętych na składowisko Działu Zagospodarowania Odpadów "Racula" w 2002 roku

Lp. Kod
odpadu
Rodzaj odpadów Mg
1. 01 04 99
Inne nie wymienione odpady
0,18
2. 02 01 06
Odchody zwierzęce
27,26
3. 02 01 99
Inne nie wymienione odpady
10,03
4. 02 03 04
Surowce i produkty nienadające się do spożycia i przetwórstwa
66,71
5. 02 07 02
Odpady z destylacji spirytualiów
55,00
6. 03 01 05
Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04
9,89
7. 04 01 09
Odpady z polerowania i wykańczania
9,85
9. 04 02 15
Odpady z wykańczania inne niż wymienione w 04 02 14
4,21
10. 04 02 22
Odpady z przetworzonych włókien tekstylnych
106,25
11. 07 02 13
Odpady tworzyw sztucznych
3,62
13. 10 01 01
Żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów (z wyłączeniem pyłów z kotłów wymienionych w 10 01 04)
54,42
14. 10 01 99
Inne nie wymienione odpady
1,51
15. 12 01 05
Odpady z toczenia i wygładzania tworzyw sztucznych
6,69
16. 12 01 13
Odpady spawalnicze
86,67
17. 12 01 21
Zużyte materiały szlifierskie inne niż wymienione w 12 01 20
14,58
18. 15 01 01
Opakowania z papieru i tektury
2,80
20. 15 01 05
Opakowania wielomateriałowe
15,36
21. 15 01 06
Zmieszane odpady opakowaniowe
23,70
22. 15 02 03
Sorbenty, materiały filtracyjne, tkaniny do wycierania (np. szmaty, ścierki) i ubrania ochronne inne niż wymienione w 15 02 02
95,42
23. 16 01 19
Tworzywa sztuczne
7,29
25. 16 01 22
Inne nie wymienione elementy
5,53
28. 16 03 04
Nieorganiczne odpady inne niż wymienione w 16 03 03, 16 03 80
1,68
29. 16 03 80
Produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia
19,21
30. 16 80 01
Magnetyczne i optyczne nośniki informacji
1,38
31. 17 01 01
Odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów
9841,13
32. 17 01 02
Gruz ceglany
281,29
33. 17 01 03
Odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia
11,03
34. 17 01 07
Zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06
4840,68
35. 17 01 82
Inne nie wymienione odpady
2,20
36. 17 01 99
Inne nie wymienione odpady
0,42
37. 17 02 01
Drewno
13,57
38. 17 02 02
Szkło
17,43
39. 17 02 03
Tworzywa sztuczne
3,96
40. 17 03 02
Asfalt inny niż wymieniony w 17 03 01
43,22
41. 17 03 80
Odpadowa papa
149,63
42. 17 04 11
Kable inne niż wymienione w 17 04 10
0,30
43. 17 05 04
Gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 17 05 03
2219,28
44. 17 05 06
Urobek z pogłębiania inny niż wymieniony w 17 05
2142,66
45. 17 06 04
Materiały izolacyjne inne niż wymienione w 17 06 01 i 17 06 03
2,14
46. 17 08 02
Materiały konstrukcyjne zawierające gips inne niż wymienione w 17 08 01
3,47
47. 17 09 04
Zmieszane odpady z budowy,remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01,17 09 02 i 19 09 03
0,77
48. 19 01 99
Inne nie wymienione odpady
7,28
49. 19 05 01
Nieprzekompostowane frakcje odpadów komunalnych i podobnych
8351,16
50. 19 08 01
Skratki
558,40
51. 19 08 02
Zawartość piaskowników
819,15
52. 19 08 05
Ustabilizowane komunalne osady ściekowe
8947,3
54. 19 08 99
Inne nie wymienione odpady
8,62
55. 19 12 01
Papier i tektura
113,64
56. 19 12 04
Tworzywa sztuczne i guma
132,72
57. 19 12 05
Szkło
216,21
58. 19 12 12
Inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11
559,18
60. 20 01 02
Szkło
4,82
61. 20 01 11
Tekstylia
8,59
64. 20 02 01
Odpady ulegające biodegradacji
4,18
65. 20 02 02
Gleba i ziemia, w tym kamienie
844,75
66. 20 02 03
Inne odpady nie ulegające biodegradacji
1269,27
67. 20 03 01
Nie segregowane (zmieszane) odpady komunalne
23153,51
68. 20 03 02
Odpady z targowisk
337,62
69. 20 03 03
Odpady z czyszczenia ulic i placów
1277,60
70. 20 03 07
Odpady wielkogabarytowe
715,68
 
SUMA
67 532,1

Podana ilość odpadów przyjęta na składowisko zawiera balast z kompostowni i sortowni.

5.2.3. Odpady kompostowane

Tabela 5.4. Zestawienie przyjętych ilości odpadów przez Komunalną Kompostownię Odpadów "Racula" w 2002 roku.

Lp.
Kod
odpadu
Rodzaj odpadów
Mg
1.
02 01 03
Odpadowa masa roślinna
1,37
2.
02 01 06
Odchody zwierzęce
32,14
3.
02 01 99
Inne nie wymienione odpady
2,53
4.
02 06 99
Inne nie wymienione odpady
1,17
5.
02 07 02
Odpady z destylacji spirytualiów
21,25
6.
03 01 05
Trociny, wióry, ścinki, drewno, płyta wiórowa i fornir inne niż wymienione w 03 01 04
4,72
7.
16 03 80
Produkty spożywcze przeterminowane lub nieprzydatne do spożycia
29,93
8.
19 08 09
Tłuszcze i mieszaniny olejów z separacji olej/woda zawierające wyłącznie oleje jadalne i tłuszcze
392,62
9.
19 08 99
Inne nie wymienione odpady
0,87
10.
20 02 01
Odpady ulegające biodegradacji
570,47
11.
20 03 01
Nie segregowane (zmieszane) odpady komunalne
15786,33
 
SUMA
16843,40

5.2.4. Odpady zbierane selektywnie

Odpady opakowaniowe i opakowania komunalne zbierane selektywnie

Ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej nakładają na producentów, importerów i eksporterów opakowań oraz na jednostki handlu detalicznego i gminy określone obowiązki.

Producent, importer i eksporter opakowań są obowiązani do składania właściwemu marszałkowi województwa rocznego sprawozdania o masie wytworzonych, przywiezionych z zagranicy oraz wywiezionych za granicę opakowań, według rodzaju materiałów, z jakich zostały wykonane, z wyszczególnieniem opakowań wielokrotnego użytku.

Sprzedawca produktów w opakowaniach jest obowiązany do przekazywania użytkownikom tych produktów informacji o opakowaniach i odpadach opakowaniowych w zakresie:

1) dostępnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu,

2) właściwego postępowania z odpadami opakowaniowymi,

3) znaczenia oznaczeń stosowanych na opakowaniach - co najmniej przez wywieszenie odpowiedniej informacji w miejscu sprzedaży.

Jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 25 m2, sprzedające napoje w opakowaniach jednorazowych, są obowiązane do posiadania w ofercie handlowej podobnych produktów dostępnych w opakowaniach wielokrotnego użytku.

Jednostki handlu detalicznego są obowiązane do przyjmowania zwracanych i na wymianę opakowań wielokrotnego użytku po produktach w takich opakowaniach, które znajdują się w ich ofercie handlowej.

Jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 2000 m2 są obowiązane do prowadzenia na własny koszt selektywnej zbiórki odpadów opakowaniowych po produktach w opakowaniach, które znajdują się w ich ofercie handlowej, według rodzajów odpadów określonych w przepisach o odpadach.

Użytkownik substancji chemicznych, jest obowiązany zwrócić sprzedawcy opakowania wielokrotnego użytku i odpady opakowaniowe po tych substancjach.

Prezydent Miasta jest obowiązany do sporządzenia rocznego sprawozdania zawierającego informacje o:

1. rodzaju i ilości odpadów opakowaniowych zebranych przez gminę (związek gmin) lub podmiot działający w ich imieniu,

2. rodzaju i ilości odpadów opakowaniowych przekazanych przez gminę (związek gmin) lub podmiot działający w ich imieniu do odzysku i recyklingu,

3. wydatkach poniesionych na ww. określone działania.

Prezydent Miasta jest obowiązany przechowywać przez 5 lat dokumenty potwierdzające przekazanie odpadów opakowaniowych do odzysku i recyklingu.

Sprawozdanie, o którym mowa wyżej, Prezydent Miasta przekazuje, w terminie do dnia 15 lutego roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie, marszałkowi województwa i wojewódzkiemu funduszowi, właściwemu ze względu na siedzibę gminy (związku gmin).

Wojewódzkie fundusze są obowiązane przekazać ministrowi właściwemu do spraw środowiska oraz Narodowemu Funduszowi OŚiGW zbiorczą informację o rodzaju i ilości odpadów opakowaniowych zebranych przez gminy na terenie danego województwa oraz przekazanych do odzysku i recyklingu, w terminie do dnia 31 marca roku kalendarzowego następującego po roku, którego dotyczy informacja, a w terminie do dnia 30 czerwca - informację o przekazanych gminom (związkom gmin) środkach pochodzących z opłat produktowych za opakowania.

Tabela 5.5. Zestawienie ilości odpadów użytkowych przyjętych do Sortowni Odpadów Użytkowych "Racula" w 2002 roku

Lp.
Kod odpadu
Rodzaj odpadów
Mg
1.
15 01 0115 01 0515 01 0620 01 01
Papier i tektura
1 724,16
2.
07 02 1315 01 0216 01 1920 01 39
Tworzywa sztuczne
318,41
3.
15 01 0720 01 02
Szkło
426,55
4.
20 01 40
Złom metalowy
259,58
5.
17 04 02
Aluminium (puszki aluminiowe)
3,66
6.
20 01 11
Tekstylia
8,65
7.
16 01 03
Zużyte opony
13,52
8.
17 02 0120 01 3820 03 0720 02 01
DrewnoSortowane drewno
Odpady wielkogabarytowe
Odpady ulegające biodegradacji (gałęzie do rozdrobnienia)
1 179,05
9.
16 01 20
Szkło samochodowe
0,33
10.
16 01 22
Inne nie wymienione
1,94
 
SUMA
3 935,85

Tabela 5.6. Zestawienie ilości odpadów zbieranych selektywnie przez ZGKiM w latach 1994-2002

Rok
Makulatura
Plastik
Tekstylia
Szkło
[Mg]
1994 23,60 10,10 6,80 89,30
1995 17,80 41,02 8,41 41,08
1996 29,46 92,10 4,92 55,70
1997 99,20 76,80 7,85 88,30
1998 105,99 81,02 4,48 77,35
1999 102,90 102,50 6,32 170,15
2000 180,00 117,00 13,00 227,00
2001 1543,02 333,03 8,27 373,07
2002 1724,00 330,52 8,70 424,50

Odpady wielkogabarytowe

Do grupy odpadów wielokogabarytowach zalicza się wszystkie te odpady, które ze względu na swoje wymiary nie mieszczą się w wystawianych zielonych pojemnikach. W szczególności zaliczamy do nich stare meble, telewizory, pralki, lodówki, dywany itp.

Dwa razy w roku na terenie całego miasta prowadzona jest zbiórka odpadów wielkogabarytowych poprzez tzw. "wystawki", czyli wystawiania odpadów w wyznaczonych dniach przed posesje przy krawężnikach ulic lub obok pergoli na codzienne odpady bytowe.

W roku 2002 wywieziono z terenu miasta do ZZO "Racula" następujące ilości odpadów wielkogabarytowych:

ZBIÓRKA WIOSENNA

ZBIÓRKA JESIENNA

Wraki samochodowe

Każdy nowo zakupiony samochód z czasem staje się odpadem kwalifikowanym jako wrak samochodowy.

Rocznie na terenie Zielonej Góry w poszczególnych latach zarejestrowano następujące ilości pojazdów łącznie z naczepami i przyczepami:

Rok Ilość pojazdów [szt.]
  Ogółem Osobowe
2000 3 071 1 969
2001 2 025 1 172
2002 1 729 1 056

Samochody te mogą być odbierane tylko przez podmioty gospodarcze zajmujące się złomowaniem wyeksploatowanych pojazdów, posiadające specjalne zezwolenie Wojewody.

5.2.5. Odpady niebezpieczne

Odpady niebezpieczne trafiają do magazynu odpadów niebezpiecznych chemicznie lub bakteriologicznie, gdzie są gromadzone, a następnie dostarczane do zakładów zajmujących się ich unieszkodliwianiem, głównie w Nowej Soli i Gorzowie Wielkopolskim.

Tabela 5.7. Rodzaje i ilości odpadów przyjmowanych do czasowego magazynowania odpadów niebezpiecznych w 2002 roku

Lp
Kod odpadu
Rodzaj odpadów
kg
l
16 06 0l*
Baterie i akumulatory ołowiowe
10173
2
16 06 02*
Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe
232
3
20 01 21*
Lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć
3102
4
18 01 03*
Inne odpady, których zbieranie i składowanie podlega specjalnym przepisom ze względu, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt
3031
5
18 i 20
Chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, zawierające substancje niebezpieczne oraz przeterminowane leki
408
6
18 02 02*
Inne odpady, których zbieranie i składowanie podlega specjalnym przepisom ze względu, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt
1561
 
 
SUMA
18507

5.3. System gospodarowania odpadami

Rysunek 5-2. Schemat algorytmu gospodarki odpadami w Zielonej Górze

5.4. Zagospodarowanie i unieszkodliwianie odpadów

Zakład Zagospodarowania Odpadów "Racula" wyposażony jest w następujące elementy:

Widok ogólny Zakładu Zagospodarowania Odpadów "Racula"
(zdjęcie lotnicze z 1995 r. z dorysowaną, wybudowaną w 2000 r. sortownią)

Bilans powierzchni:

Powierzchnia całkowita Zakładu Zagospodarowania

Odpadów:23,6 ha,

w tym:

Odzysk

Aby wysegregować ze strumienia odpadów komunalnych odpady użytkowe ustawiono do końca 2001 roku na terenie miasta 1749 różnokolorowych pojemników o pojemności 1,1 m3 na makulaturę, szkło, tworzywa sztuczne, tekstylia, a ponadto kontenery na odpady wielkogabarytowe oraz pojemniczki i worki na odpady niebezpieczne, jak np. baterie i lekarstwa. Przyjęte rozwiązania organizacyjne i techniczne zapożyczono z wprowadzonego w Niemczech systemu dualnego.

W celu spełnienia wymogów określonych obecnymi przepisami opartymi o dyrektywy Unii Europejskiej w ramach obowiązującego systemu gospodarki odpadami w Zielonej Górze została oddane do użytku w grudniu 2000 r.: Stacja Sortowania Odpadów Użytkowych, Stacja Przeładunkowa i Magazyn Odpadów Niebezpiecznych.

Zrealizowanie inwestycji pozwoliło uporządkować gospodarkę surowcami wtórnymi na terenie miasta i zapoczątkować budowę wojewódzkiego systemu gospodarki odpadami surowcowymi. Zasadniczą funkcją Stacji jest przyjmowanie zbieranych w sposób selektywny (już u źródła) surowców wtórnych, a następnie wysortowywanie z nich jednorodnych surowców (pozbawionych składników zanieczyszczających), na które stworzony jest rynek zbytu. Podstawowymi elementami obiektu jest: linia sortownicza do sortowania (głównie makulatury i tworzyw sztucznych) oraz urządzenia do rozdrabniania, prasowania i paczkowania odzyskiwanych surowców. Obok znajduje się stacja przeładunkowa dla transportu tranzytowego jako uzupełnienie w technologii składowania i transportu.

Sortownia Odpadów Użytkowych "Racula"

Sortowanie odpadów w Stacji w Raculi

Komunalna Stacja Sortowania Odpadów Użytkowych jest obiektem dopełniającym system gospodarki odpadami komunalnymi i przemysłowymi w Zielonej Górze. Stacja przejęła funkcję skupu i przygotowania surowców wtórnych, wykonywaną do roku 2000 przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Surowców Wtórnych.

Dzięki realizacji Stacji możliwe było osiągnięcie następujących efektów:

Stacja Sortowania Odpadów Użytkowych składa się z:

Procesy jednostkowe obejmują:

Procesy uzupełniające:

Zaplecze socjalne i techniczne jest wspólne dla Stacji Sortowania Odpadów Użytkowych i Kompostowni Odpadów Komunalnych. Stacja przyjmuje do sortowania zbierane selektywnie odpady: makulaturę, tworzywa sztuczne, szkło w postaci butelek i stłuczki szklanej, odpady drewniane w postaci mebli i części odpadów budowlanych, palety z wyłączeniem trocin, odpady gumowe - głównie opony i dętki, tekstylia (z wyłączeniem czyściwa). Sortowaniu (na linii sortowniczej) poddaje się również odpady suche zbieranych w przezroczystych w workach.

Selektywna zbiórka odpadów na terenie Zielonej Góry w 2002 roku

Struktura morfologiczna odpadów w Polsce jest następująca:

Przyjmując, że na terenie Zielonej Góry mieszkańcy miasta wytwarzają rocznie 32 631 Mg odpadów komunalnych, to w tej liczbie znajduje się:

Z tego rocznie selektywnie zbierane jest:

Stanowi to procentowy odzysk w roku 2002:

Sprzedano w roku 2002:

5.5. Kompostowanie odpadów

Najdłuższą drogę przebywają odpady kompostujące. W pierwszym etapie w celu ustabilizowania trafiają do kompostowni. Odcieki oraz odpady ustabilizowane z kompostowni przekazywane są na składowisko odpadów, natomiast pozostała część kompostu kierowana jest na linię oczyszczania kompostu.

Celem nadrzędnym kompostowania odpadów w instalacji KKO nie jest produkcja kompostu, lecz takie tlenowe zmineralizowanie zanieczyszczeń stałych, aby masa odpadowa kierowana na składowisko zachowywała się jak odpad składowany naturalnie, po 15-20 latach przebywania w hałdzie wysypiskowej. Oznacza to, że zutylizowane odpady zmniejszą objętość do 30 % masy wyjściowej (wliczając w to segregację) i pozbawione są w 80 % związków organicznych, które w wyniku fermentacji mogłyby tworzyć metan - gaz wysypiskowy, mający między innymi wpływ na pogłębianie się efektu cieplarnianego. Ograniczając wytwarzanie się metanu czyni się wysypisko bezpiecznym, gdyż likwiduje się samozapłony i towarzyszące im występowanie dymów. Przerobiony tlenowo w temperaturze 70 °C odpad staje się bezpiecznym pod względem sanitarnym dla obsługi składowiska. Składowisko pozbawiane jest gryzoni i żerującego ptactwa.

Odpady dowożone na kompostownię wyładowywane są bezpośrednio do zbiorników magazynowych, które stanowią pierwszy element ciągu technologicznego.

Ciąg technologiczny składa się z 4 komór: zbiornika magazynowego "M" oraz zbiorników oznaczonych literami "A", "B" i "C". Wybudowano 6 ciągów technologicznych zgrupowanych w dwa zespoły, po trzy ciągi. Do każdego zespołu przylega jedna zasobnia na ustabilizowane biologicznie odpady.

Kompostownia

Odpady poddawane procesowi kompostowania w zbiornikach magazynowych i komorach "A", "B" i "C" są napowietrzane przez odsysanie gazów. Gazy schładzane są w wymienniku ciepła i przetłaczane przez biofiltr wypełniony kompostem. Odzyskiwane ciepło wykorzystywane jest do ogrzewania świeżego powie­trza, kierowanego do podsuszania kompostu w zasobniach, a w okresie zimowym również do ogrzewania budynku obróbki kompostu. Dosuszanie kompostu w zasobniach prowadzone jest, gdy jego wilgotność jest wyższa niż 35 %.

Odpady z zasobni kierowane są na linię oczyszczania kompostu, na której prowadzi się następujące procesy jednostkowe:

- odsiewanie balastu w sicie obrotowym o prześwicie 40 mm,

- oczyszczanie kompostu ze szkła w separatorze części twardych,

- przesiewanie oczyszczonego kompostu na sicie wibracyjnym o prześwicie 20 mm.

Odsiew zawracany jest do komór kompostowych lub wykorzystywany na potrzeby własne, przesiew rozdzielany jest na sitach wibracyjnych na 3 frakcje: 13÷20 mm, 7÷13 mm i < 7 mm, które stanowią zasadniczy produkt handlowy i kierowane są do magazynu kompostu.

Balast, po wydzieleniu metali żelaznych za pomocą separatora elektromagnetycznego, oraz części twarde, usuwane są na składowisko balastu i odpadów przemysłowych podobnych do odpadów komunalnych.

Recykling organiczny w 2002 roku

Ilość odpadów komunalnych powstałych na terenie Zielonej Góry w 2002 roku- 32 631 Mg,

Ilość odpadów komunalnych przekompostowanych - 16 834 Mg (51,6 %),

Z tego uzyskano 1460 Mg kompostu.

5.6. Składowanie odpadów

Składowisko "Racula" eksploatowane jest od 1960 roku. Obecnie zajmuje powierzchnię 19,20 ha. Zgodnie z definicją ustawy o odpadach składowisko "Racula" należy do grupy składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Głównym rodzajem składowanych odpadów są jednak odpady obojętne powstałe po przekompostowaniu oraz urobek ziemny i gruz budowlany. Materiał ten służy do przesypywania składowiska.

Stan na dzień 1.01.2003r.

Składowisko odpadów składa się z trzech pól składowych A, B, C. Na polach wydzielono sektory służące odrębnemu składowaniu poszczególnych grup odpadów. Odpady te wymieniono w katalogu odpadów.

Poszczególne pola składają się z następujących sektorów:

Powierzchnie poszczególnych sektorów na polach składowych wynoszą:

Składowisko odpadów

Urządzenia techniczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania składowiska odpadów

Wyposażenie składowiska:

Odgazowanie składowiska

Prace związane z realizacją instalacji odgazowania składowiska rozpoczęto w lipcu 2001 r. Odgazowaniu podlegają pola składowe A i B. Pole składowe C odgazowywane będzie w trakcie wypełniania się.

Instalacja składa się z:

- 78 studni odgazowujących, w tym na polu A - 30, na polu B - 47 studni,

- napowietrznej linii energetycznej do przesyłu energii (350 mb),

- stacji trafo,

- agregatów prądotwórczych,

- automatyki zabezpieczeń oraz urządzeń pomiarowo kontrolnych.

Stacja odgazowania

W efekcie ograniczono emisję biogazu do ok. 520 000 m3 miesięcznie, w tym metanu o ok. 168 000 m3, co ma niewątpliwie duże znaczenie dla ochrony środowiska.

Obok efektów bezpośrednich związanych z ograniczeniem emisji metanu do atmosfery uzyskuje się efekt pośredni związany z wytworzoną energią elektryczną. Docelowo przewiduje się uzyskiwać 250 kW energii elektrycznej na godzinę. Obecnie uzyskuję się 150 kW. Działalność pozyskiwania i przekształcania biogazu na energię elektryczną prowadzona jest na wydzierżawionych od ZGKiM-u polach składowych przez spółkę EKOENERGIA z Nowej Soli.

Monitorowanie składowiska

W ramach zatwierdzonego decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 19 lipca 1994 r. zakresu robót geologicznych, wykonano w na obrzeżach składowiska dziewięć otworów pomiarowo-kontrolnych, oznaczając je od A do J, o zmiennej głębokości 13,0 - 32,0 m p. p.

Zaprojektowana i wykonana sieć otworów obserwacyjnych w połączeniu z piezometrami już wcześniej istniejącymi (P - 1/92, 7/92) oraz studniami głębinowymi (Kompostowni, "Geoprojektu", POD "Nadodrze") zapewnia pełny monitoring wód podziemnych w całym otoczeniu istniejącego składowiska balastu i w pewnej odległości od niego. Badania pobranych próbek wody prowadzone są w cyklu kwartalnym od 1996 roku. Wyniki przekazywane są do Referatu Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego.

5.7. Czasowe magazynowanie odpadów

Obecnie na terenie Zielonej Góry brak jest instalacji służącej do termicznej utylizacji odpadów niebezpiecznych. Zakład Utylizacji przejmuje do selektywnego magazynowania odpady niebezpieczne chemicznie i bakteriologicznie, gromadząc je:

- w magazynie odpadów niebezpiecznych chemicznie,

- w chłodni odpadów niebezpiecznych bakteriologicznie

i następnie przewozi wydzielonym, specjalnym transportem do spalarni znajdujących się poza miastem.

Wprowadzenie selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych jako frakcji odpadów komunalnych oraz prawidłowa gospodarka tymi odpadami w obrębie zakładów rzemieślniczych, usługowych i przemysłowych muszą zostać poprzedzone ustaleniem miejsca i sposobu ich unieszkodliwiania.

Magazyn Odpadów Niebezpiecznych zlokalizowany na terenie Zakładu Zagospodarowania Odpadów stanowi miejsce przejmowania odpadów niebezpiecznych, wysegregowanych metodą "u źródła" z odpadów komunalnych przez mieszkańców oraz odpadów niebezpiecznych pochodzących z drobnego przemysłu, usług, handlu, obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności. Zadaniem Stacji jest przyjęcie odpadów, ich segregacja asortymentowa oraz przekazanie do unieszkodliwiania po zgromadzeniu ilości odpadów uzasadniających ich transport do odbiorców. Przyjęto okres l roku jako maksymalny przedział czasowy składowania poszczególnych rodzajów odpadów.

Realizacja magazynu pozwoliła na:

Magazyn gromadzenia odpadów niebezpiecznych

5.8. Technologia i rozmieszczanie instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów

Rysunek 5-3. Schemat systemu unieszkodliwiania odpadów w Zielonej Górze (żółtym kolorem zaznaczono moduły przewidywane do wykonania)

5.9. Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarowania odpadami

ZADANIA INWESTYCYJNE

Wzrastająca ilość odpadów, zmieniający się ich skład morfologiczny oraz obowiązek wtórnego wykorzystywania odpadów, biorąc pod uwagę postęp w technologiach i technikach zagospodarowywania odpadów powoduje, że gospodarowanie odpadami wymaga prowadzenia ciągłych działań przystosowawczych do wymogów prawa, określających standardy w ochronie środowiska.

Z tych powodów w wyniku przeprowadzonego w roku 2002 przeglądu ekologicznego składowiska odpadów "Racula", za zadanie terminowe uznaje się konieczność rozbudowania do roku 2009 pola składowego o następną kwaterę.

Wymagalność pozostałych zadań inwestycyjnych zachodzić będzie w przypadku potraktowania Zakładu Zagospodarowania Odpadów "Racula" jako zakładu regionalnego. Zaistnieje wówczas potrzeba przeprowadzenia działań modernizacyjnych mających na celu zwiększenie przepustowości komunalnej kompostowni odpadów, dobudowy instalacji segregacji szkła i rozbudowania magazynu odpadów niebezpiecznych. Byłaby to realizacja zadań własnych gmin obsługiwanych przez zakład regionalny. Do zadań takich nie należy zaliczać budowy instalacji termolizy lub urządzeń o innej technologii wykorzystującej składowany, przekompostowany balast jako paliwo alternatywne w celu produkcji i sprzedaży energii elektrycznej lub cieplnej. Inwestycja taka ma charakter komercyjny i nie musi być realizowana i finansowana ze środków pozyskiwanych przez gminy.

Poniżej przedstawiono wykaz zadań inwestycyjnych w zakresie rozbudowy i modernizacji istniejącego układu technologicznego zagospodarowywania odpadów w ZZO "Racula".

I. Rozbudowa i modernizacja Zakładu Zagospodarowania Odpadów "Racula".

  1. Rozbudowa składowiska "Racula" o kwaterę "D".
  2. Budowa linii sortowniczej dla odpadów szklanych.
  3. Modernizacja magazynu odpadów niebezpiecznych o dobudowanie punktu gromadzenia i demontażu użytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
  4. Rozbudowa istniejącej instalacji do mechaniczno-biologicznego unieszkodliwiania odpadów organicznych (kompostownia) o instalację termolizy katalitycznej celem energetycznego wykorzystania otrzymywanego po procesie kompostowania paliwa alternatywnego.

II. Rozbudowa i modernizacja systemu selektywnej zbiórki odpadów na terenie działania ZZO "Racula".

  1. Uzupełnianie i wymiana pojemników do selektywnej zbiorki odpadów i pojazdów do ich opróżniania.
  2. Utworzenie gminnego punktu zbierania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Wojciech Janka
Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Zielonej Górze

Poprzedni Spis treści Następny