Poprzedni Spis treści Następny

14. Edukacja ekologiczna

autorzy: Andrzej Wąsicki, Regina Doganowska, Anna Jońska-Choinka

14.1. Liga Ochrony Przyrody Zarząd Okręgu w Zielonej Górze

Jedną z organizacji zajmujących się edukacją ekologiczną jest Liga Ochrony Przyrody. Działalność LOP nastawiona jest przede wszystkim na edukację ekologiczną skierowaną zarówno do młodzieży, jak i osób dorosłych. Zielonogórska LOP w ostatnich latach w różny sposób starała się realizować te założenia. Najczęściej polegało to na bezpośrednim kontakcie członków LOP z dziećmi i młodzieżą różnych szkół i przedszkoli w Zielonej Górze i w innych miejscowościach województwa. Prelekcje i pogadanki dotyczyły szeroko rozumianej ochrony przyrody i roli LOP w tym zakresie.

Członkowie LOP brali także często udział w organizowaniu konkursów i olimpiad (olimpiady: Biologiczna, Ekologiczna; konkursy: "Wiedza o LOP", "Mój las", "Las i zdrowy styl życia", "Bocian w polskim krajobrazie", "Ornitologiczny"). Wiedza zdobyta w tych konkursach powinna umożliwić młodym ludziom bardziej świadome podejście do środowiska przyrodniczego i konieczność jego ochrony, tak aby zachować je dla przyszłych pokoleń. Członkowie LOP brali udział w różnego rodzaju konferencjach, seminariach, szkoleniach i warsztatach, m. in.:

Jednym ze sposobów dotarcia do społeczeństwa było organizowanie aktywnego wypoczynku połączonego z poznawaniem walorów przyrodniczych bliższej i dalszej okolicy. Najłatwiejszym sposobem realizacji tego zadania było organizowanie lub udział w organizacji wycieczek i rajdów rowerowych - poczynając od bardzo lokalnych - "Dookoła Zielonej Góry", poprzez regionalne - "Szlakiem Zielonych Punktów" (Łagów - Kłopot - Słońsk - Kostrzyn), aż do międzynarodowych "Ekologia bez granic" (Guben - Słubice - Kostrzyn - Szczecin - Zalew Szczeciński).

We współpracy ze studentami Uniwersytetu Zielonogórskiego dla uczniów szkół z Zielonej Góry prowadzono zajęcia z ekologii i ochrony środowiska w Ogródku Dydaktycznym położonym przy siedzibie LOP. Zajęcia w ramach tzw. Zielonej Szkoły, LOP organizował szkołom zielonogórskim, w Muzeum Bociana Białego w Kłopocie koło Cybinki, otwartym w kwietniu 2003 roku.

Edukacyjną rolę pełniła także działalność wydawnicza. Oprócz periodyku "Lubuskie Wiadomości Przyrodnicze", w którym poruszane są problemy ochrony przyrody, edukacji ekologicznej, a także podawane są ciekawostki z regionu, wydano cykl pocztówek "Pomniki przyrody Zielonej Góry", plakat o ptakach krukowatych i kalendarz o ochronie płomykówki i nietoperzy.

Celem dotarcia do szerszego kręgu społeczeństw, członkowie LOP brali udział w audycjach przyrodniczych w Radiu Zachód, udzielali wywiadów dla telewizji, radia i prasy, a także zamieszczali artykuły i notatki w prasie lokalnej.

Oprócz działalności typowo edukacyjnej zrealizowano także kilka profesjonalnych projektów dotyczących praktycznej ochrony przyrody.

  1. Od 2003 roku trwa realizacja projektu "Ochrona płomykówki i nietoperzy w obiektach sakralnych woj. Lubuskiego". Polega on na rozpoznaniu populacji tych zwierząt w kościołach województwa, a następnie na ich czynnej ochronie, poprzez np. montowanie budek lęgowych dla płomykówki i nietoperzy.
  2. Opracowano dokumentację i przyczyniono się do powstania Parku Krajobrazowego Łuk Mużakowa (zatwierdzonego przez Wojewodę Lubuskiego w 2001 roku).
  3. Koordynowano Światowy Cenzus Bociana Białego na terenie woj. lubuskiego, (lipiec - sierpień 2004 r.)

Działalność edukacyjna i ochroniarska LOP w Zielonej Górze została dostrzeżona i doceniona na szczeblu ogólnopolskim. W styczniu 2004 r. Jury Konkursu Ekologicznego "Przyjaźni Środowisku" pod Patronatem Honorowym Prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego, nadało LOP w Zielonej Górze tytuł Promotora Ekologii. Natomiast w czerwcu 2004 r. w finale Ogólnopolskiego Konkursu Ekologicznego Hewlett-Packard "W Harmonii z Przyrodą" Zarząd Okręgu LOP w Zielonej Górze zajął III miejsce.

14.2. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze

Jedną z istotnych funkcji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze jest edukacja ekologiczna społeczności lokalnej. Zadania te Inspektorat realizuje w różny sposób. Przede wszystkim informując społeczeństwo o stanie środowiska, zagrożeniach związanych z działalnością gospodarczą człowieka oraz możliwościach poprawy stanu środowiska. Wszystkie informacje na ten temat zawarte są w corocznych raportach o stanie środowiska woj. lubuskiego. Raporty te przekazywane są władzom samorządowym wszystkich szczebli, a także wszystkim instytucjom i organizacjom, które są tym zainteresowane. Oprócz raportu wojewódzkiego w Inspektoracie powstaje wiele opracowań i informacji na temat stanu czystości jezior i rzek, czystości powietrza i zagrożenia hałasem, a także o stanie środowiska w poszczególnych powiatach i gminach.

Informacje na temat środowiska przekazywane są do społeczeństwa również poprzez media (TVP Regionalna, Radio Zachód, prasa), poprzez udział w audycjach, wywiady, notatki prasowe. Poza tym Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska lub upoważnieni przez niego pracownicy biorą udział w posiedzeniach Sejmiku Samorządowego Województwa Lubuskiego oraz posiedzeniach rad powiatów i gmin.

Edukacja odbywa się także na terenie Inspektoratu. Corocznie uczniowie szkół średnich i studenci Uniwersytetu Zielonogórskiego odbywają praktyki zawodowe, w trakcie których zapoznają się z działalnością Inspektoratu, biorą udział w pobieraniu próbek wody i ścieków, uczestniczą w ich analizie, a także zapoznają się z wynikami badań. WIOŚ często gości grupy uczniów i studentów w swojej siedzibie, organizując im lekcje poglądowe dotyczące działalności inspekcji ochrony środowiska, monitoringu środowiska, a także stanu czystości środowiska.

Andrzej Wąsicki

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Zielonej Górze

14.3. Działania edukacyjne prowadzone w Miejskim Centrum Edukacji Ekologicznej przy ZGKiM w Zielonej Górze

Elementem "PREKO-ZG" - systemu gospodarki odpadami w Zielonej Górze jest program edukacyjno - informacyjny, który realizowany jest od 1994 roku przez Miejskie Centrum Edukacji Ekologicznej, działające w strukturach organizacyjnych ZGKiM.

Warunkiem powodzenia przedsięwzięć związanych z gospodarowaniem odpadami jest edukacja społeczeństwa, dlatego też realizowany program oparty jest na długofalowej i permanentnej edukacji skierowanej do wszystkich grup społecznych, w szczególności do młodzieży szkolnej.

Jego celem jest kształtowanie wśród mieszkańców poczucia odpowiedzialności za stan środowiska w najbliższym otoczeniu na takim poziomie, aby chcieli oni aktywnie uczestniczyć w realizacji systemu "PREKO-ZG", aby czuli się odpowiedzialni za jego powodzenie.

W Miejskim Centrum Edukacji Ekologicznej znajdują się:

Pasowanie na "Zielone Damy" i "Zielonych Rycerzy" laureatów gwiazdkowego konkursu plastycznego

Edukacja młodzieży szkolnej i nauczycieli

Program edukacji ekologicznej młodzieży szkolnej został opracowany z uwzględnieniem Podstawy programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. Nr 51/2002 r., poz. 458 oraz Dz. U. Nr 210/ 2003 r. poz. 2041), dzięki temu jest spójny z realizowanymi w szkołach programami nauczania. Umożliwia szkołom wprowadzanie zagadnień dotyczących odpadów w sposób zintegrowany.

Program obejmuje:

Odbywają się one dwa razy w roku. Uczniowie zapoznają się z podstawowymi informacjami dotyczącymi:

Zajęcia prowadzone są w formie pogadanek, prelekcji, dyskusji. Aktywność dzieci jest pobudzana pytaniami, obrazami z rzutników, filmami. Uczniowie rozwiązują proste zagadki, krzyżówki, rebusy "ekologiczne", opowiadają swoje przeżycia i doświadczenia w kontaktach z brudem i śmieciami. Zapoznają się z wystawą opakowań, wypowiadają swoje opinie o opakowaniach, z jakimi mają do czynienia w swoich domach, ich wpływie na ilość odpadów w domowych kubełkach na śmieci, możliwości recyklingu itp.

W semestrze letnim zajęcia mają charakter konkursów międzyklasowych na temat ochrony środowiska przed odpadami i różnych sposobów wykorzystywania tychże odpadów jako surowców wtórnych. Konkursy kończą się finałem międzyszkolnym.

Edukacja mieszkańców

Program edukacyjny skierowany jest również do dorosłych mieszkańców miasta. Uświadamia im, że dbałość o czyste środowisko to konieczność, a rozpoczyna się już w naszych domach, zakładach pracy. Jest to szczególnie ważne jeśli chodzi o odpady, które codziennie pozbywamy się z naszych mieszkań.

Program realizowany jest poprzez:

Miejskie Centrum Edukacji Ekologicznej przy ZGKiM w Zielonej Górze współpracuje z Urzędem Miasta, Uniwersytetem Zielonogórskim, Ligą Ochrony Przyrody, Polskim Klubem Ekologicznym, ZHP oraz Nadleśnictwem w Zielonej Górze.

Program edukacji ekologicznej realizowany w ramach systemu gospodarki odpadami "PREKO-ZG" jest programem powtarzalnym, elastycznym. Możliwa jest jego modyfikacja i przystosowanie do warunków miejscowych w innych gminach.

Systematyczne zajęcia dydaktyczne są prowadzone w formie pogadanek, prelekcji, dyskusji, rozmowy o pochodzeniu odpadów domowych, ich rodzajach, składzie, ilościach, sposobach segregacji i recyklingu, a także wpływu odpadów na środowisko.

Cykliczne zajęcia edukacyjno - wychowawcze to np. coroczne seminaria dla uczniów klas starszych z cyklu "Ekologia wokół nas", czy imprezy związane np. z "Dniem Ziemi", w ramach których organizuje się w Zielonej Górze akcję "wiosenne sprzątanie miasta", w której udział bierze corocznie kilka tysięcy uczniów ze szkół różnego szczebla.

Poprzez wiedzę poglądową i zabawę wykształca się u dzieci i młodzieży wrażliwość na piękno otaczającego nas środowiska, w którym żyjemy. Ta wrażliwość ma wyzwalać gotowość do jego ochrony przed zagrożeniami.

Fundatorami wyposażenia Centrum oraz współorganizatorami finansującymi poszczególne imprezy organizowane przez Miejskie Centrum Edukacji Ekologicznej są: Gminny i Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Rys. 14-1. Edukacja ekologiczna - schemat

Regina Doganowska
Miejskie Centrum Edukacji Ekologicznej w Zielonej Górze

14.4. Działania Regionalnego Centrum Edukacji Ekologicznej przy Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze

Funkcję RCEE dla województwa lubuskiego pełni Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze.

Podstawowymi funkcjami i obszarami działania są:

I. Funkcja koordynacyjna - stwarzanie możliwości współdziałania dla osób i organizacji zajmujących się edukacją ekologiczną, w tym:

II. Funkcja informacyjna - gromadzenie i przesyłanie informacji, tworzenie baz danych oraz opracowanie i rozpowszechnianie materiałów edukacyjnych na stronie internetowej RCEE. Na stronie http://www.odn.zgora.pl/rcee.php umieszczone są przede wszystkim informacje nt.:

III.Funkcja wykonawcza

a) współpraca z instytucjami i organizacjami działającymi na rzecz edukacji ekologicznej i ochrony środowiska z kraju i zagranicy, m.in.:

b) powszechna edukacja ekologiczna związana z systemem oświaty:

c) organizacja konkursów i innych imprez, których celem jest włączanie społeczeństwa lokalnego w działania proekologiczne:

* XIX edycja Olimpiady Wiedzy Ekologicznej dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych

Celem olimpiady było:

Olimpiada była przedsięwzięciem czteroetapowym. Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej przy Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze zorganizowało trzy z nich: etap szkolny, rejonowy oraz wojewódzki. Uczestnikami olimpiady organizowanej przez RCEE byli uczniowie lubuskich szkół średnich.

Etap I podstawowy został przeprowadzony na terenie szkół w dniu 12 stycznia 2004 roku. Do tego etapu przystąpiło 1775 uczniów z 59 szkół lubuskich. Spośród wszystkich uczestników 363 przekroczyło limit 70 % poprawnych odpowiedzi.

Do etapu rejonowego XIX Olimpiady Wiedzy Ekologicznej, który odbył się w dniu 20 marca 2004 r. w Zespole Szkół Ekonomicznych w Zielonej Górze przy ulicy Długiej 5 (rejon Zielona Góra) oraz w II Zespole Szkół Ogólnokształcących w Gorzowie Wlkp. (rejon Gorzów Wlkp.) przystąpiło 146 uczniów z 58 szkół lubuskich.

Do etapu wojewódzkiego XIX edycji Olimpiady Wiedzy Ekologicznej, który odbył się 17 kwietnia 2004 r. w Zespole Szkół Ekologicznych w Zielonej Górze przystąpiło 43 uczniów lubuskich szkól ponadgimnazjalnych. Spośród nich 25 przekroczyło limit 70 % poprawnych odpowiedzi.

Ponadto w podsumowaniu etapu wojewódzkiego brało udział 34 nauczycieli i opiekunów uczniów.

Anna Jońska-Choinka
Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Zielonej Górze

Poprzedni Spis treści Następny