Poprzedni Spis treści Następny

13. Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób zakaźnych oraz stan sanitarno-higieniczny zielonej góry

autorzy: Zespół pod kierownictwem Jerzego Politowicza

Głównym celem działalności Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) jest ochrona zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych oraz zapobieganie powstawaniu chorób, w tym zakaźnych i zawodowych.

Podstawowym aktem prawnym, na którym opiera się działalność PIS jest Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575, z późniejszymi zmianami) określająca zakres działania PIS, tj. państwowych inspektorów sanitarnych działających przy pomocy stacji sanitarno - epidemiologicznych będących publicznymi zakładami opieki zdrowotnej.

Zapisy ustawy pozwalają na rozwiązywanie problemów zdrowia publicznego w sposób kompleksowy, polegający nie tylko na przeprowadzaniu w ramach nadzoru bieżącego i zapobiegawczego kontroli i badań laboratoryjnych stanowiących podstawę wydania decyzji, ale również na powszechnej edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia realizowanej we współpracy z innymi jednostkami organizacyjnymi Państwa, organizacjami pozarządowymi oraz społecznością lokalną.

Działając na rzecz poprawy warunków zdrowotnych i zapewnienia bezpieczeństwa sanitarno - epidemiologicznego na nadzorowanym terenie, PSSE w Zielonej Górze doskonali techniki przeprowadzania urzędowej kontroli przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i powodowanych warunkami środowiska oraz działalności oświatowo - zdrowotnej. W tym celu w Oddziale Nadzoru Sanitarnego wdrożono System Jakości w oparciu o normę PN-EN ISO/IEC 17020:2005 (U) - "Ogólne kryteria działania różnych rodzajów jednostek kontrolujących". Działalność kontrolna prowadzona jest w oparciu o procedury wprowadzane zarządzeniami Głównego Inspektora Sanitarnego (jednakowe w całym kraju), natomiast w obszarach nie uregulowanych dotychczas w powyższy sposób, kontrole są przeprowadzane w oparciu o procedury kontrolne opracowane przez Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną w Gorzowie Wlkp.

Oddział Laboratoryjny PSSE posiada wdrożony System Jakości zgodny z normą PN-EN ISO/IEC 17025 - "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących", potwierdzony uzyskanym 1 lipca 2005 r. Certyfikatem Akredytacji Laboratorium Badawczego Nr 622 wydanym przez Polskie Centrum Akredytacji.

13.1. Sytuacja epidemiologiczna w zakresie chorób zakaźnych

Do podstawowych zadań Państwowej Powiatowej Inspekcji Sanitarnej należy sprawowanie nadzoru epidemiologicznego. W tym celu PSSE w Zielonej Górze na bieżąco analizuje sytuację epidemiologiczną miasta i opracowuje prognozy epidemiologiczne oraz wdraża odpowiednie postępowanie przeciwepidemiczne.

Każdego roku pracownicy PIS opracowują, wdrażają i kontrolują programy zapobiegania i zwalczania chorób zakaźnych i pasożytniczych. Prowadzą też nadzór nad planowaniem i wykonaniem szczepień ochronnych, które stanowią jedną z najskuteczniejszych form zapobiegania wielu chorobom zakaźnym.

W celu wzmocnienia swoich działań statutowych PIS ściśle współpracuje z lokalnymi mediami przekazując, informacje o zagrożeniach i o możliwościach skutecznej profilaktyki.

13.1.1. Choroby szerzące się drogą pokarmową

ZATRUCIA POKARMOWE - Salmonellozy

Rys. 13-1. Analiza zachorowań na zatrucia pokarmowe wywołane przez pał. Salmonella w latach 2003 - 2004

Ilość zachorowań na zakaźne choroby przewodu pokarmowego jest miernikiem stanu sanitarnego jak i przestrzegania przez ludność zasad higieny. Analizując sytuację w zakresie chorób szerzących się drogą pokarmową odnotowano spadek zachorowań na salmonellozy (2003 - 91; 2004 - 39 zachorowań.). W 2004 r. wystąpiło 1 ognisko zatrucia pokarmowego, które miało miejsce w barze, w jego wyniku zachorowało 7 osób (2003 r. - 3 ogniska, w wyniku których zachorowały ogółem 52 osoby). Czynnikiem sprawczym zachorowań była pałeczka Salmonella enteritidis.

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY - typu A

W roku 2004 zarejestrowano 1 zachorowanie na wirusowe zapalenie wątroby typu A, natomiast w 2003 r.
nie zarejestrowano w ogóle zachorowań na tą chorobę.

13.1.2. Zakażenia krwiopochodne

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY - typu B

Systematycznej poprawie ulega sytuacja epidemiologiczna w zakresie zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu B (2003 r. - 7; 2004 r. - 5 przypadków).

Rys. 13-2. Zachorowania na WZW typu B w latach 2003-2004

WIRUSOWE ZAPALENIE WĄTROBY - typu C

W 2004 r. nastąpił wzrost zachorowań na WZW typu C, przeciwko któremu wciąż brak skutecznych metod zapobiegawczych (12 przypadków w 2003 r.; 22 w 2004 r.).

Rys. 13-3. Zachorowania na WZW typu C w latach 2003-2004

Głównymi działaniami przeciwepidemicznymi mogącymi zapobiec zakażeniom wirusem HCV jest skuteczna sterylizacja, dezynfekcja oraz stosowanie sprzętu jednorazowego użytku do inwazyjnych zabiegów medycznych, kosmetycznych i tatuażu. Należy również wzmóc bezpieczeństwo epidemiologiczne krwi i preparatów krwiopochodnych oraz prowadzić wieloetapowe działania profilaktyczno - edukacyjne wśród ludności lokalnej.

13.2. Choroby, przeciwko którym prowadzone są szczepienia ochronne

Wśród chorób objętych obowiązkową profilaktyką swoistą ujętą w Programie Szczepień Ochronnych w roku 2004 nie zarejestrowano zachorowań na błonicę, tężec, odrę i poliomyelitis. Wzrosła natomiast liczba zarejestrowanych zachorowań na różyczkę (2003 r. - 9; 2004 r. - 37) oraz liczba zachorowań na krztusiec (2003 r. - 4; 2004 r. - 17).

W 2004 r. opieką w zakresie szczepień objętych było 29 508 dzieci i młodzieży w wieku od 0÷19 roku życia. Szczepienia ochronne wykonywane były w 30 punktach szczepień. Uzyskano wysoki, ponad 95 % stopień uodpornienia w poszczególnych rocznikach, który wpływa na zmniejszenie ryzyka zachorowania - także wśród osób nie zaszczepionych (m.in. z powodu przeciwwskazań do szczepień).

W ramach programu zwalczania poliomyelitis i odry uzyskano odpowiednio 99,10 % i 96,92 % zaszczepionych. W celu zapobiegania różyczce wrodzonej zaszczepiono 97,12 % dziewcząt w 13 roku życia. Prowadzona profilaktyka zapobiegania zachorowaniom na wirusowe zapalenie wątroby typu B spowodowała zaszczepienie: 99,20 % noworodków, 96,21 % młodzieży w 14 roku życia, 93,64 % pracowników ochrony zdrowia.

Przy Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Zielonej Górze prowadzony jest Punkt Szczepień. Po konsultacji przeprowadzonej przez lekarza epidemiologa wykonywane są w nim szczepienia zalecane przeciwko WZW typu A i B, przeciwko błonicy i tężcowi, durowi brzusznemu, polio, kleszczowemu zapaleniu mózgu i grypie.

13.3. Działalność w zakresie nadzoru zapobiegawczego

W celu zapewnienia ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych oraz zapobiegania powstawaniu chorób, PIS prowadziła nadzór nad inwestycjami, pod względem spełnienia wymogów higienicznych i zdrowotnych, począwszy od fazy lokalizacji i projektowania aż do momentu przekazania ich do użytkowania. W roku 2004 r. wydano ogółem 244 uzgodnienia i opinie oraz przeprowadzono 184 kontrole w tym zakresie.

Rys. 13-4. Struktura zadań wykonywanych przez PIS w 2004 r.

Z uwagi na wzrost zainteresowania społeczeństwa stanem środowiska oraz warunkami higienicznymi i zdrowotnymi, jakim powinny odpowiadać inwestycje, a także ze względu na ciągłe zmiany obowiązujących przepisów, na bieżąco udzielano licznych informacji i wyjaśnień oraz konsultacji w zakresie tzw. "prawa sanitarnego".

Do ważniejszych uzgodnionych i zaopiniowanych przedsięwzięć należą:

13.4. Warunki sanitarne w szkołach i placówkach oświatowo-wychowawczych

W 2004 roku nadzorem objęto 161 placówek nauczania i wychowania, w których przebywało 40 215 dzieci i młodzieży oraz 15 placówek wypoczynku, z których skorzystało 950 dzieci i młodzieży.

Rys. 13-5. Rozkład placówek oświatowo-wychowawczych wg typu

W roku 2004 skontrolowano wszystkie nadzorowane placówki, przeprowadzając w nich 250 kontroli sanitarnych.

Rys. 13-6. Ilość obiektów zewidencjonowanych, skontrolowanych oraz o złym stanie sanitarnym

Podczas kontroli sprawdzono stan sanitarno-techniczny budynków, sal gimnastycznych, sal lekcyjnych, węzłów sanitarnych, gabinetów profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz otoczenia placówek.

Oceniono też:

W celu wyegzekwowania poprawy warunków nauczania i wychowania wydano 38 decyzji administracyjnych. Uchybienia dotyczyły złego stanu sanitarno-technicznego sanitariatów, sal dydaktycznych, sal gimnastycznych (zagrzybiałe i z ubytkami tynku ściany, sufity i lamperie, zniszczone wykładziny podłogowe, ubytki w płytkach PCV, zniszczona stolarka okienna) oraz boisk szkolnych.

Opiekę stomatologiczną zapewniono jedynie w 2 szkołach natomiast opiekę pielęgniarską we wszystkich szkołach, ale nie codziennie.

O 160 zwiększyła się liczba uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych spożywających ciepłe posiłki (2003 r. - 1120; 2004 r. - 1280), natomiast w szkołach średnich ciepłe posiłki nie cieszyły się zbyt dużą popularnością.

Uczniowie mieli możliwość korzystania w trakcie zajęć wychowania fizycznego z sal gimnastycznych, sal rekreacyjno-ruchowych oraz basenu. Po zajęciach WF-u uczniowie nie korzystali z natrysków lub czynili to bardzo rzadko pomimo zapewnionych warunków i odpowiedniej infrastruktury. W każdej szkole podstawowej i gimnazjalnej prowadzona była gimnastyka śródlekcyjna.

W czasie przerwy wakacyjnej w większości placówek oświatowych przeprowadzono drobne remonty, tj. odmalowano sale lekcyjne i węzły sanitarne, zakupiono nowe meble szkolne, sprzęt sportowy i zabawki, podwyższając w ten sposób standard warunków higienicznych i zdrowotnych pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach.

Zaobserwowano też, że pracownicy placówek oświatowo-wychowawczych wykazują obecnie większe zainteresowanie znaczeniem wpływu warunków sanitarnych i higienicznych na zdrowie i rozwój psychiczny dzieci oraz młodzieży. Prowadzony nadzór nad tymi placówkami wykazuje korzystne zmiany w zakresie zapewnienia uczniom higienicznych warunków nauczania i wychowania.

13.5. Stan sanitarny placówek służby zdrowia

W 2004 r. wg posiadanej przez PSSE ewidencji na terenie miasta funkcjonowało 419 placówek służby zdrowia, w tym;

Przeprowadzone w 2004 r. przez pracowników PIS kontrole Szpitala Wojewódzkiego pozwoliły ocenić obiekt jako dostateczny. Pomimo systematycznie prowadzonych w szpitalu, prac naprawczych i remontów, ciągle nie są w nim zapewnione właściwe warunki techniczno-sanitarne. W najgorszym stanie technicznym znajdują się oddziały: dermatologii, zakaźny i okulistyczny.

W celu wyegzekwowania poprawy tej sytuacji prowadzone jest przez PIS postępowanie administracyjne. Obecnie trwają prace modernizacyjne oddziału nefrologii. W 2004 r. przekazano do użytkowania nową, 16 - łóżkową stację dializ.

W szpitalu prowadzona jest prawidłowa gospodarka odpadami.

Zakład posiada własną pralnię szpitalną świadczącą usługi pralnicze również innym zakładom opieki zdrowotnej.

Stan sanitarno-techniczny skontrolowanych obiektów lecznictwa otwartego (przychodnie, poradnie) był zróżnicowany i oceniony został jako dobry lub dostateczny. W wielu placówkach nastąpiła poprawa w zakresie stanu technicznego oraz wyposażenia w sprzęt medyczny.

Stan techniczno-sanitarny prywatnych gabinetów lekarskich oceniono jako dobry. W większości placówek nie stwierdzono uchybień technicznych, a usunięcie drobnych nieprawidłowości egzekwowano poprzez wydanie zaleceń pokontrolnych Gospodarka odpadami prowadzona była prawidłowo, choć większość gabinetów nie posiadała formalnych zezwoleń na wytwarzanie odpadów medycznych.

13.6. Stan sanitarny obiektów użyteczności publicznej

W trosce o zdrowie i dobre samopoczucie mieszkańców Zielonej Góry, w  ramach swojej działalności, PIS sprawuje nadzór sanitarny nad warunkami higieny środowiska, świadczeniem usług w obiektach użyteczności publicznej, bytowania oraz wypoczynku i rekreacji.

Kontrolą objęte są m.in.: domy pomocy społecznej, noclegownie dla bezdomnych, hotele i inne miejsca noclegowe, zakłady fryzjerskie, gabinety kosmetyczne, zakłady odnowy biologicznej, dworce PKP i PKS, pociągi rozpoczynające w Zielonej Górze swój bieg, także apteki, obiekty kulturalno- widowiskowe, sportowe, pralnie, cmentarze, magle, parki i skwery, stacje paliw, parkingi, ogródki jordanowskie, ogrody działkowe oraz sanitariaty publiczne.

Na podstawie przeprowadzonych w 2004 r. kontroli, stan sanitarno-porządkowy miasta oceniono jako zadowalający. Zauważono korzystne zmiany dotyczące poprawy estetyki obiektów użyteczności publicznej, gospodarki odpadami, stanu sanitarno porządkowego obiektów transportu publicznego.

Na zewidencjonowanych 448 obiektów użyteczności publicznej, skontrolowano 153, przeprowadzając 170 kontroli. Egzekwując właściwy stan sanitarny kontrolowanych obiektów, wydano 14 decyzji administracyjnych.

Utrzymanie osiedlowych terenów zielonych, parków, skwerów, placów zabaw nie budziło większych zastrzeżeń, poza ciągle nie rozwiązanym problem zabezpieczenia tych miejsc przed zanieczyszczeniem przez zwierzęta.

Czystość i stan techniczny sanitariatów publicznych był zadowalający, nadal niewystarczająca jest ich ilość, dlatego wydając opinie sanitarne dla organizatorów imprez o charakterze masowym, nakazywano doposażenie tych terenów lub obiektów w bio-toalety z zapewnionym serwisem.

Istotną poprawę zauważono w zakresie higienicznego wykonywania usług oraz estetyki zakładów fryzjerskich, kosmetycznych i odnowy biologicznej. Zauważalną zmianą jest to, że zakłady te coraz częściej zaopatrzone są w środki dezynfekujące o szerokim spektrum działania oraz jednorazową bieliznę fryzjerską.

Znacznie wyższy standard, niż w latach ubiegłych, prezentują hotele i hoteliki. Przyczyniły się do tego przeprowadzone modernizacje i remonty oraz dbałość właścicieli o higienę świadczonych usług, w tym także o estetykę wyposażenia.

Niedużą poprawę odnotowano też na dworcach PKP i PKS. Systematyczne kontrole pociągów wyruszających ze stacji w Zielonej Górze, spowodowały poprawę ich stanu higienicznego, a tym samym większy komfort podróżowania koleją. Jednak w wyeksploatowanym i nienowoczesnym pasażerskim taborze kolejowym, problemem są często psujące się instalacje wodne.

W żadnym ze skontrolowanych obiektów użyteczności publicznej nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie gromadzenia i wywozu odpadów komunalnych.

13.7. Stan środowiska pracy

W 2004 roku objęto nadzorem 163 zakłady, zatrudniające 8650 pracowników. Na czynniki szkodliwe dla zdrowia było narażonych 1264 pracowników (tj. ok.15 % ogółem zatrudnionych), w tym na stanowiskach, na których występowały przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń (NDS i NDN) czynników mierzalnych - zatrudnionych było 553 pracowników.

Statystycznie liczba osób narażonych nie uległa istotnemu zmniejszeniu, ponieważ w każdym kolejnym roku kalendarzowym nadzorem są obejmowane takie zakłady pracy, w których przewiduje się występowanie złych warunków pracy.

Narażenie na najczęściej występujące czynniki szkodliwe dla zdrowia przedstawiało się następująco: szkodliwe czynniki biologiczne - 198 pracowników, czynniki rakotwórcze - 49, hałas powyżej NDN - 355, czynniki chemiczne powyżej NDS - 59, pyły powyżej NDS - 128, wibracje powyżej NDN - 86, niekorzystny mikroklimat powyżej normy - 4, pestycydy - 9, oświetlenie poniżej normy - 376.

Jeżeli nie jest możliwe wyeliminowanie - sposobami technicznymi lub organizacyjnymi - przekroczeń, to wówczas egzekwowany jest (skutecznie) obowiązek zapewnienia pracownikom odpowiednich ochron osobistych: słuchu, dróg oddechowych, kończyn górnych.

W 2004 r. PIS przeprowadziła 293 kontrole zakładów pracy, w tym: z zakresu nadzoru nad warunkami pracy - 270, w sprawach chorób zawodowych - 23; wystosowano 194 decyzje, w tym: z zakresu nadzoru - 167 (zawierające 312 zarządzeń), w sprawie chorób zawodowych - 27; wydano 2 postanowienia o nałożeniu grzywny na kwotę 3.500,- zł.

Obowiązki zawarte w decyzjach administracyjnych dotyczyły przede wszystkim: obniżenia do dopuszczalnych wartości stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy, oceny ryzyka zawodowego, zapewnienia właściwych pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, przestrzegania przepisów w sprawie substancji i preparatów chemicznych oraz prekursorów narkotyków.

Analiza wyników kontroli wykazuje, że szczególne zagrożenia dla zdrowia pracowników stwarzają zakłady, w których występuje obróbka metali i obróbka drewna, ponieważ wykonywanie tych prac powoduje nie tylko występowanie czynników szkodliwych w stężeniach i natężeniach przekraczających dopuszczalne normy, ale także stwarza trudności z wyeliminowaniem zagrożenia. W niektórych z tych zakładów nawet ok. 60 % pracowników jest zatrudnionych w warunkach zagrażających zdrowiu. Przeprowadzone kontrole wykazały też, że ze względu na zatrudnianie dużej grupy pracowników w warunkach narażających na szkodliwe czynniki biologiczne, a także inne: rakotwórcze, niebezpieczne chemiczne, obciążające narząd ruchu, szczególną uwagę należy zwrócić na zakłady pracy zajmujące się ochroną zdrowia.

Nadal dużym problemem jest narażenie nauczycieli wszelkich typów szkół na nadmierny wysiłek głosowy. Wprawdzie w ostatnich latach, na skutek podejmowanych działań profilaktycznych m.in. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, Państwową Inspekcję Sanitarną, dyrekcje szkół - sytuacja uległa poprawie, ale choroby narządu głosu nadal występują.

Spośród skontrolowanych zakładów za wyróżniające się, ze względu na zapewnienie dobrych warunków pracy, bądź aktywnie współpracujących z Państwową Inspekcją Sanitarną - należy wymienić m.in.: LZAE "Lumel" SA, Agencję Handlową "Boll", Steinpol Ok Meble, Zakład Metal-Gum.

W ramach nadzoru nad przestrzeganiem przepisów wynikających z ustaw o: substancjach i preparatach chemicznych, produktach biobójczych, przeciwdziałaniu narkomanii i ochronie roślin - stwierdzono znaczne postępy w realizacji nakładanych obowiązków. Jednak w dalszym ciągu wprowadzający do obrotu ww. substancje i preparaty, na których ciążą szczególne obowiązki, dopuszczali do wystąpienia takich uchybień jak: brak spisów substancji i preparatów niebezpiecznych, brak ewidencji i oświadczeń podmiotów zakupujących prekursory narkotyków, często nieznajomość przepisów, nie informowanie Inspektora ds. Substancji i Preparatów Chemicznych o wprowadzeniu do obrotu preparatu niebezpiecznego, nieprawidłowe oznakowanie opakowań, dostarczanie kart charakterystyki z poważnymi błędami

Do obowiązków Państwowego Powiatowego Inspektora należy także prowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawach chorób zawodowych oraz wydawanie decyzji o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

W 2004 r. wydano 27 decyzji w sprawie chorób zawodowych, w tym: 16 pozytywnych i 11 negatywnych.

Rys. 13-7. Struktura chorób zawodowych

W ostatnich latach obserwuje się znaczny spadek liczby zawodowych uszkodzeń narządu głosu i słuchu, co należy wiązać m.in. z działaniami profilaktycznymi oraz wzrost liczby przypadków schorzeń alergicznych. Duży niepokój budzą zachorowania na choroby zakaźne - zwłaszcza na wirusowe zapalenie wątroby typu C, m.in. dlatego, że brak jest obecnie możliwości uodpornienia się na zakażenie tym wirusem.

Podsumowując powyższe dane dotyczące stanu środowiska pracy w zakładach na terenie Zielonej Góry można stwierdzić, że:

13.8. Stan sanitarny obiektów żywnościowo-żywieniowych

W 2004 roku w ewidencji znajdowały się 1022 obiekty działające na terenie Zielonej Góry. Rysunek 13-8 przedstawia zewidencjonowane obiekty z uwzględnieniem rodzaju działalności.

Rys.13-8. Rodzaje obiektów zewidencjonowanych przez PIS

W roku 2004 pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej skontrolowali 473 obiekty żywnościowo-żywieniowe tj. 46,3 % ogółu. Przeprowadzono 790 kontroli sanitarnych, w wyniku których stwierdzono w 10 obiektach zły stan sanitarny (2%). Na rysunku 13-9 przedstawiono ilość przeprowadzonych kontroli w poszczególnych obiektach żywnościowo-żywieniowych.

Rys. 13-9. Ilość kontroli przeprowadzonych przez PIS w 2004 r. w obiektach żywieniowo-żywnościowych

Najczęściej powtarzające się w kontrolowanych obiektach uchybienia to: zły stan techniczny, nieprawidłowy układ funkcjonalny pomieszczeń, niewłaściwe szatnie (brak umywalki, WC, przedsionka), nieprawidłowości w funkcjonowaniu kontroli wewnętrznej opartej na zasadach systemów dobrej praktyki higienicznej (GHP) i dobrej praktyki produkcyjnej (GMP), jak również brak rozpoczęcia wdrażania HACCP - systemu analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli. W trakcie kontroli stwierdzano także nieprawidłowości natury higienicznej, takie jak: brak czystości i porządku w pomieszczeniach, nieprawidłowe przechowywanie nietrwałych środków spożywczych, sprzedaż artykułów spożywczych po upływie terminu przydatności do spożycia.

W celu wyegzekwowania należytego stanu sanitarno-technicznego wydano w 2004 roku 121 decyzji administracyjnych, w tym w wyniku stwierdzonych, rażących uchybień sanitarno-higienicznych wydano 2 decyzje o unieruchomieniu obiektów oraz 1 decyzję o przerwaniu produkcji. Za stwierdzone uchybienia w stanie higieniczno-sanitarnym kontrolowanych obiektów osoby odpowiedzialne ukarano 64 mandatami karnymi na łączną kwotę 9600,00 zł.

Grupy obiektów, których stan sanitarny w roku 2004 był gorszy w stosunku do roku 2003:

Piekarnie - z 22 znajdujących się w ewidencji, skontrolowano 16 obiektów, przeprowadzając 36 kontroli. Wydano 8 decyzji administracyjnych, w tym 1 o unieruchomieniu. Za stwierdzone nieprawidłowości nałożono 8 mandatów karnych na kwotę 1900,00 zł.

Sklepy spożywcze - skontrolowano 156 obiektów, spośród 351 prowadzących działalność na terenie Zielonej Góry. Przeprowadzono 253 kontrole, w wyniku których wydano 25 decyzji administracyjnych oraz nałożono 20 mandatów karnych na kwotę 3650,00 zł.

Kioski spożywcze - ze 180 istniejących kiosków spożywczych skontrolowano 36, przeprowadzając 66 kontroli. Wydano 18 decyzji administracyjnych, a za stwierdzone uchybienia nałożono 9 mandatów karnych na kwotę 1200,0 zł.

Zakłady żywienia zbiorowego - typu otwartego - skontrolowano 122 zakłady, spośród 236 znajdujących się w ewidencji. Przeprowadzono 197 kontroli sanitarnych, w wyniku których wydano 35 decyzji administracyjnych i nałożono 18 mandatów o łącznej wartości 1700,00 zł.

Zakłady żywienia zbiorowego - typu zamkniętego (m.in. stołówki w szkołach, przedszkolach, żłobkach, domach pomocy społecznej) - wg ewidencji na terenie miasta funkcjonowały 92 obiekty tego typu, skontrolowano 37, przeprowadzając 76 kontroli. Wydano 27 decyzji administracyjnych. Za stwierdzone nieprawidłowości nałożono 2 mandaty o łącznej wartości 300,00 zł.

13.9. Jakość zdrowotna środków spożywczych

W ramach prowadzonego nadzoru nad oferowaną w sprzedaży na terenie Zielonej Góry jakością zdrowotną żywności, pobrano do badań 431 próbek środków spożywczych. Badaniami objęto przede wszystkim produkty spożywcze z następujących grup: przetwory mleczne, wędliny, wyroby cukiernicze oraz wyroby garmażeryjne. Zakres badań obejmował parametry mikrobiologiczne, chemiczne, organoleptyczne. Mikrobiologicznie przebadano 277 próbek - nieprawidłowości stwierdzono w 8,3 % ogólnej ilości próbek. W zakresie parametrów chemicznych zbadano 129 próbek - nieprawidłowych było 4 % - przyczyny kwestionowania to przekroczenie dopuszczalnej zawartości pestycydów, środków konserwujących. Kwestionowano też produkty za niewłaściwe oznakowanie.

W 2004 r. realizowano także plan pobierania próbek w kierunku organizmów genetycznie modyfikowanych - do badań pobrano 5 próbek, które nie były kwestionowane.

13.10. Ocena zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia i celów kąpielowych

Zaopatrzenie ludności w wodę ma istotne znaczenie w zachowaniu właściwego stanu sanitarnego miasta i zdrowotnej kondycji jego mieszkańców. W 2004 r. w Zielonej Górze nie występowały zjawiska hydrologiczno - meteorologiczne, które utrudniałyby lub zakłócały zaopatrzenie ludności w odpowiednią ilość wody. Zdolność produkcyjna wodociągów była większa od zapotrzebowania. Nadzorem terenowo-laboratoryjnym objętych było 11 urządzeń zaopatrujących ludność w wodę przeznaczoną do spożycia. Podstawowym elementem był wodociąg miejski o produkcji 23060 m3/d, zasilany w wodę mieszaną z ujęcia wody powierzchniowej z rzeki Obrzycy i ujęć wód podziemnych. Pozostałych 10 wodociągów zaopatrywało w wodę zakłady pracy.

W 2004 r. PIS prowadziła monitoring jakości wody do spożycia, pobieranej do badań w 53 miejscach Zielonej Góry. Były to ujęcia wody, miejsca podawania wody do sieci rozdzielczej i miejsca czerpania wody przez odbiorców. Monitoring obejmował podstawowe i rozszerzone badania jakości wody. Zakres wskaźników fizycznych i organoleptycznych oraz bakteriologicznych określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19  listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Badania wykazały, że woda w wodociągu miejskim w 2004 r. była dobra (podobnie było w 2003 r.)

Tabela 13.1. Jakość wody w wodociągu miejskim w latach 2003÷2004

L.p.
Badany wskaźnik
Jednostka miary
Stwierdzony zakres wartości
Wartości dopuszczalne
2003 r.
2004 r.
1
Barwa
mg Pt/l
1 - 15
1 - 15
15
2
Zapach
-
akceptowalny
akceptowalny
akceptowalny
3
Smak
-
akceptowalny
akceptowalny
akceptowalny
4
Odczyn
pH
7,21 - 7,83
7,29 - 7,81
6,5 - 9,5
5
Przewodność właściwa w 20oC
µS/cm
346 - 680
466 - 825
2500
6
Amoniak
mg/l
<0,04 - 0,23
<0,05 - 0,06
0,5
7
Azotyny
mg/l
<0,003 - 0,023
<0,003 - 0,006
0,5
8
Azotany
mg/l
1,1 - 14,5
0,5 - 6,8
50
9
Żelazo
mg/l
<0,02 - 0,18
<0,02 - 0,19
0,2
10
Mangan
mg/l
0,001 - 0,115
<0,02
0,03
11
Twardość ogólna
mg/l
274 - 330
256 - 316
500
12
Arsen
mg/l
0,005 - 0,006
nie badano
0,01
13
Chrom
mg/l
0,0003 - 0,0005
0,0002 - 0,0003
0,05
14
Kadm
mg/l
0,0001 - 0,0003
0 - 0,0003
0,003
15
Ołów
mg/l
0,001 - 0,0012
<0,003 - 0,005
0,05
16
Miedź
mg/l
0,007 - 0,130
0,008 - 0,133
2
17
Cynk
mg/l
nie badano
0,013 - 0,637
-
18
Nikiel
mg/l
nie badano
0 -0,017
0,02
19
Rtęć
mg/l
nie występuje
nie występuje
0,001
20
Fluorki
mg/l
0,21 - 0,32
0,11 - 0,147
1,5
21
Siarczany
mg/l
nie badano
125,1
250
22
Detergenty anionowe
µg/l
0 - <20
0 - <20
200
23
Suma THM
µg/l
1,8 - 23,5
0,3 - 4,3
150
24
Suma WWA
µg/l
nie wykryto
nie wykryto
0,100
25
Dwutlenek chloru
mg/l
0,005 - 0,06
0,002 - 0,27
-
26
Ogólna liczba bakterii po 72 h w 22oC w 1 ml wody
Liczba bakterii
<1 - 2
<1 - 2
100
27
Ogólna liczba bakterii po 24 h w 37oC w 1 ml wody
Liczba bakterii
0 - 4
<1 - 9
20
28
Bakterie grupy Coli
Liczba bakterii
0
0
0
29
Bakterie grupy Coli typ kałowy (termotolerancyjne)
Liczba bakterii
0
0
0
30
Clostridia redukujące siarczyny (Clostridium perfringens)
Liczba bakterii
0
0
0
31
Enterokoki (paciorkowce kałowe)
Liczba bakterii
0
0
0

Stwierdzona w 2003 r. podwyższona zawartość manganu miała charakter krótkotrwały i była spowodowana awariami na magistralach w rejonie ul. Energetyków i przy Trasie Północnej.

Ogółem w 2004 r. zbadano 205 próbek w zakresie parametrów chemicznych i 197 próbek w zakresie parametrów mikrobiologicznych, w tym po 183 próbki wody przeznaczonej do spożycia.

W skontrolowanych urządzeniach wodociągowych zaopatrujących zakłady pracy, jakość wody w 9 przypadkach była dobra, tylko w jednym stwierdzono pogorszenie jakości wody pod względem parametrów fizyko - chemicznych, gdy przekroczona została najwyższa dopuszczalna zawartość manganu. Obecność manganu w wodzie nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi, ale może być uciążliwa dla odbiorców wody, ze względu na zmianę jej smaku i zapachu oraz na powstające przy praniu jasnych tkanin brunatne zacieki i jest podstawą do jej dyskwalifikacji.

PIS nadzorowała również jakość wody w kąpielisku i w basenach kąpielowych krytych zlokalizowanych na terenie miasta oraz ich stan sanitarno - porządkowy. W jednym obiekcie stwierdzono zły stan techniczny pomieszczeń sanitarno - higienicznych. Wydano decyzję administracyjną nakazującą usunięcie uchybień.

13.11. Promocja zdrowia i oświata zdrowotna

Na poprawę sytuacji epidemiologicznej oraz stanu sanitarno-higienicznego miasta wpływa nie tylko skuteczna działalność kontrolno - represyjna Państwowej Inspekcji Sanitarnej, ale także inicjowanie, organizowanie, koordynowanie i nadzorowanie działalności oświatowo-zdrowotnej w celu kształtowania właściwych postaw i zachowań zdrowotnych mieszkańców.

Realizowane przez PIS w 2004 r. programy, dotyczyły przede wszystkim edukacji prozdrowotnej społeczeństwa w zakresie:

Poza programami edukacyjnymi, PIS w Zielonej Górze w 2004 r., w ramach prowadzonej działalności oświatowej zrealizowała przedsięwzięcia:

- obchody Hasła Roku: "Bezpieczeństwo na drodze to nie przypadek";

- wiosenną kampanię antynikotynową: "Światowy dzień bez tytoniu";

Kampania antynikotynowa "Rzuć palenie razem z nami"

Podejmowane przez PIS działania odbywały się przy współpracy wielu instytucji i organizacji, takich jak:

13.12. Działalność laboratoryjna

Wyniki badań i pomiarów wykonywane w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Zielonej Górze służą m.in. ocenie stanu sanitarnego miasta. Ponadto wykorzystywane są do sporządzania innych raportów i sprawozdań w prowadzonej przez PIS działalności.

W 2004 roku z terenu Zielonej Góry, w ramach monitoringu kontrolnego i przeglądowego badano próbki wody do spożycia, próbki wody z basenów kąpielowych i kąpielisk, próbki wody powierzchniowej z rzeki Obrzycy, skąd ujmowana jest woda na potrzeby wodociągu dla miasta. W ramach państwowego monitoringu środowiska uczestniczono w badaniach powietrza atmosferycznego.

Przeprowadzane też były badania żywności w ramach Zintegrowanego Systemu Badań Żywności oraz próbek pochodzących z zatruć pokarmowych i skarg ludności na produkty spożywcze.

W 2004 r. działalność laboratoryjna obejmowała również badania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku i na stanowiskach pracy, badania bakteriologiczne, serologiczne, wirusologiczne i parazytologiczne materiału diagnostycznego od człowieka, badania kontroli skuteczności procesów sterylizacji.

Pracownia spektrofotometrii atomowej Laboratorium Analiz Instrumentalnych

W zakresie działalności usługowej Oddział Laboratoryjny PSSE dodatkowo prowadził:

Ponadto pracownicy Oddziału Laboratoryjnego udzielali porad dla grzybiarzy, przeprowadzali identyfikację dostarczanych przez ludność grzybów oraz wystawiali atesty na grzyby świeże i suszone.

Dla zapewnienia bezstronnej i niezależnej, rzetelnej i wiarygodnej realizacji powyższych zadań w 2004 roku wprowadzono i wdrożono w Oddziale Laboratoryjnym System Jakości zgodny z normą PN-EN ISO /IEC 17025:2001 - "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących". Potwierdzeniem wdrożenia Systemu Jakości jest uzyskanie Certyfikatu Akredytacji Laboratorium Badawczego Nr 622 wydanego przez Polskie Centrum Akredytacji. Zakres akredytacji Nr AB 622 z dnia 1 lipca 2005r. obejmuje badania fizyczne, chemiczne i bakteriologiczne próbek wody i próbek żywności.

Certyfikat akredytacji

W związku z dostosowywaniem się do wymogów unijnych, Oddział Laboratoryjny Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Zielonej Górze będzie rozszerzał zakres akredytacji o kolejne badania, nie tylko w zakresie badań wody i żywności, ale również badań środowiska pracy i materiału diagnostycznego od człowieka.

Zespół autorski:
Jerzy Politowicz, Jolanta Antonik, Jolanta Fabczak, Halina Gałuszewska-Gruszczyńska, Elżbieta Sieniawska, Agnieszka Wiśniewska, Maria Przetocka, Agnieszka Ganczar, Joanna Kopaczel-Adamczewska, Ewa Walczak, Małgorzata Kubat-Fafuła.

Opracowanie graficzne:
Marek Ławrynowicz
Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna (PSSE) w Zielonej Górze

Poprzedni Spis treści Następny