do góry

STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2002 ROKU

 

II. ODPADY

obrazek5.jpg
Formowanie warstwy odpadów przez kompaktor
(składowisko w m. Nowy Świat k/Sulechowa)


     


1. Zmiany uwarunkowań prawnych gospodarki odpadami

      Zasadniczymi aktami prawnymi w zakresie gospodarowania odpadami są Prawo ochrony środowiska oraz ustawa o odpadach, a także obowiązująca od 1996 r. ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ww. ustawy określają obowiązki wszystkich posiadaczy odpadów począwszy od wytwórców odpadów, poprzez posiadaczy odpadów prowadzących działalność w zakresie ich odzysku, zbierania, transportu, aż do prowadzących ich unieszkodliwianie. Szczegółowo zostały uregulowane zasady składowania i magazynowania odpadów, a także ich termicznego przekształcania. Ustawa o odpadach zawiera ponadto szczególne zasady gospodarowania niektórymi rodzajami odpadów są to m.in. odpady zawierające PCB, oleje odpadowe, baterie i akumulatory, komunalne osady ściekowe. Przepisy regulują również międzynarodowy obrót odpadami. Wprowadzona została nowa klasyfikacja odpadów.
      Od 1 stycznia 2002 r. obowiązuje ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej. Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych określa wymagania, jakim muszą odpowiadać opakowania oraz sposoby postępowania z opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w aspekcie ochrony środowiska i zdrowia ludzi. Przepisy zawierają obowiązki zarówno producentów, importerów i eksporterów opakowań oraz produktów w opakowaniach, jak i sprzedawców i użytkowników produktów w opakowaniach. Określone zostały również poziomy odzysku i recyklingu opakowań oraz niektórych produktów (m.in. dla akumulatorów, baterii, olejów, lamp wyładowczych, opon, urządzeń klimatyzacyjnych, chłodniczych i zamrażających). Czynnikiem wspomagającym przestrzeganie przepisów zawartych w ww. ustawie jest opłata produktowa, która wnoszona będzie przez przedsiębiorców lub organizacje nie dopełniające obowiązków w zakresie odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych.
      Przepisy dotyczące gospodarki odpadami zawarte są w niżej wymienionych aktach prawnych (stan na 13 sierpnia 2003 r.):

- ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132 poz. 622, zmiany: Dz. U. Nr 60/97 poz. 369, Dz. U. Nr 121/97 poz. 770, Dz. U. Nr 22/00 poz. 272, Dz. U. Nr 100/01 poz. 1085, Dz. U. Nr 154/01 poz. 1800, Dz. U. Nr 113/02 poz. 984, Dz. U. Nr 7/03 poz. 78),
- ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627, zmiany: Dz. U. Nr 115/01 poz. 1229, Dz. U. Nr 74/02 poz. 676,

Dz. U. Nr 113/02 poz. 984, Dz. U. Nr 233/02 poz. 1957, Dz. U. Nr 46/03 poz. 392, Dz. U. Nr 80/03 poz. 717 i 721),
- ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62 poz. 628, zmiany: Dz. U. Nr 41/02 poz. 365, Dz. U. Nr 113/02 poz. 984, Dz. U. Nr 199/02 poz. 1671, Dz. U. Nr 7/03 poz. 78),
- ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. Nr 63 poz. 638, zmiana: Dz. U. Nr 7/03 poz. 78),
- ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63 poz. 639),
- ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 poz. 1085),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112 poz. 1206),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie zakresu informacji podawanych przy rejestracji przez posiadaczy odpadów zwolnionych z obowiązku uzyskiwania zezwoleń oraz sposobu rejestracji (Dz. U. Nr 152 poz. 1734),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów odpadów lub ich ilości, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów, oraz kategorii małych i średnich przedsiębiorstw, które mogą prowadzić uproszczoną ewidencję odpadów (Dz. U. Nr 152 poz. 1735),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji odpadów (Dz. U. Nr 152 poz. 1736),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie warunków i zakresu dostępu do wojewódzkiej bazy danych dotyczącej wytwarzania i gospodarowania odpadami (Dz. U. Nr 152 poz. 1738),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie niezbędnego zakresu informacji objętych obowiązkiem zbierania i przetwarzania oraz sposobu prowadzenia centralnej i wojewódzkiej bazy danych dotyczącej wytwarzania i gospodarowania odpadami (Dz. U. Nr 152 poz. 1740). - rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 lutego 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów niebezpiecznych dopuszczonych do przywozu z zagranicy (Dz. U. Nr 15 poz. 146),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie listy odpadów innych niż niebezpieczne, których przywóz z zagranicy nie wymaga zezwolenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 56 poz. 512),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 marca 2002 r. w sprawie określenia wzoru dokumentu stosowanego w międzynarodowym obrocie odpadami (Dz. U. Nr 56 poz. 511),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 maja 2002 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym, niebędącym przedsiębiorcami, do wykorzystania na ich własne potrzeby (Dz. U. Nr 74 poz. 686),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania (Dz. U. Nr 100 poz. 920),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie komunalnych osadów ściekowych (Dz. U. Nr 134 poz. 1140, sprostowanie: Dz. U. Nr 155/02 poz. 1299),
- rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 maja 2003 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr 104 poz. 982)
wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.
- rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 7 stycznia 1998 r. w sprawie określenia rodzajów odpadów, których wykorzystanie uprawnia do zwolnienia od podatku dochodowego, oraz szczegółowych zasad ustalania wartości odpadów wykorzystywanych w procesie produkcji (Dz. U. Nr 8 poz. 29),
- rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 29 stycznia 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów innych niż niebezpieczne oraz rodzajów instalacji i urządzeń, w których dopuszcza się ich termiczne przekształcanie (Dz. U. Nr 18 poz. 176),
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690, zmiana: Dz. U. Nr 33/03 poz. 270),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr 69 poz. 719),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2001 r. w sprawie stawek opłat produktowych (Dz. U. Nr 116 poz. 1235),
- rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz. U. Nr 55 poz. 477).

 

2.Gospodarka odpadami

2.1.Informacje ogólne

      Zwiększenie obciążenia środowiska odpadami następuje na skutek wzrostu produkcji i konsumpcji dóbr materialnych. Na ilość wytwarzanych odpadów, oprócz czynnika demograficznego, bezpośredni wpływ ma również poziom życia i świadomości ekologicznej społeczeństwa.
      W ramach realizacji przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.o odpadach, jak i celów założonych w "II Polityce Ekologicznej Państwa", sporządzono Krajowy Plan Gospodarki Odpadami (KPGO), który został uchwalony przez Radę Ministrów w dniu 29 października 2002 r.
      Obowiązek opracowania planów gospodarki odpadami dotyczy także szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego.
      W gospodarce odpadami obowiązują cztery podstawowe kierunki działania:

- zapobieganie i minimalizacja powstawania odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko,
- recykling i powtórne wykorzystanie odpadów,
- bezpieczne dla ludzi i środowiska unieszkodliwianie odpadów,
- bezpieczne dla zdrowia ludzi i środowiska składowanie odpadów.

2.2.Odpady komunalne

      W myśl ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, odpady komunalne definiuje się jako "odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych". Głównymi źródłami powstawania odpadów komunalnych są gospodarstwa domowe i obiekty infrastruktury takie jak: handel, usługi i rzemiosło, szkolnictwo, obiekty turystyczne i targowiska. Odpady komunalne powstające w gospodarstwach domowych stanowią ok. 60 %całego strumienia odpadów komunalnych.

obrazek7.jpg
Wyselekcjonowane odpady z tworzyw sztucznych (składowisko w m. Nowy Świat k/Sulechowa)


      Najczęstszą jak dotąd formą postępowania z odpa dami komunalnymi jest ich składowanie na składo wiskach. Część składowisk województwa lubuskiego, zwłaszcza najstarszych, eksploatowana jest bez uregu lowanej strony formalnoprawnej. Składowiska te nie posiadają odpowiedniego zabezpieczenia podłoża i możliwości odprowadzania odcieków, nie posiadają drenażu, urządzeń do odgazowywania, a także pie zometrów, dzięki którym można określić ewentualny wpływ na środowisko przyrodnicze. Niejednokrotnie na składowiskach komunalnych brak jest odpowied niego nadzoru, a także specjalistycznych wag umożli wiających ewidencję przywożonych odpadów.
      Na terenie województwa lubuskiego w 2002 r. eksploatowanych było 48 składowisk komunalnych, na których zdeponowano ok.242,5 tys. Mg odpadów komunalnych (tabela II.2.1.). Z tego 5 składowisk nie posiadało uregulowanej strony formalnoprawnej, a w przypadku 12 regulacja prawna była niepełna.
      W IV kwartale 2002 r. zamknięto 6 składowisk komunalnych zlokalizowanych w miejscowościach Krzeszyce, Glisno, Pniów, Słońsk, Górzyca i Lubiechnia Wielka. Zamknięte składowiska położone są w gmi nach należących do Celowego Związku Gmin CZG12, który to Związek w miarę pozyskiwania środków finan sowych przeprowadzać będzie ich rekultywację. W miejscowościach Bukowiec (gmina Międzyrzecz) oraz Krześniczka (gmina Witnica) przy istniejących składo wiskach powstały bazy przeładunkowe CZG12.
      Celowy Związek Gmin CZG12, który zrzesza 12 przygranicznych gmin województwa lubuskiego (Cybinka, Górzyca, Kostrzyn, Krzeszyce, Lubniewice, Międzyrzecz, Ośno Lubuskie, Rzepin, Sulęcin, Słońsk, Torzym, Witnica) oraz Dębno z województwa zachod niopomorskiego realizuje usystematyzowany projekt wstępnego zagospodarowania odpadów komunalnych. Gminy należące do CZG12 zjednoczyły swe siły i środki finansowe, aby stworzyć Kompleksowy Regio nalny Program Gospodarki Odpadami Komunalnymi (KRPGOK), który rozwiązuje problem odpadów komu nalnych w północnej części województwa lubuskiego.
      W 2002 r. oddano do eksploatacji trzy nowe skła dowiska odpadów komunalnych zlokalizowane w miejscowościach: Długoszyn gm.Sulęcin, Nowy Świat gm. Sulechów oraz Kartowice gm. Szprotawa. Składowisko w Kartowicach przyjmować może również odpady przemysłowe inne niż niebezpieczne.

 

Tabela II. 2.1. Charakterystyka składowisk odpadów komunalnych funkcjonujących na terenie województwa lubuskiego w 2002 roku.

Lp.
Gmina
Miejscowość
Użytkownik
składowiska
Pow.
kwatery
[ha]
Ilość
złożonych
odpadów
w roku
[tys. Mg]
Strona
formalno-prawna
Uwagi
POWIAT GORZOWSKI GRODZKI
1.
Gorzów Wlkp.
Chróścik
Zakład Utylizacji Odpadów
3,30
40,1
+
POWIAT GORZOWSKI ZIEMSKI
2.
Witnica
Krześniczka
Miejskie Zakłady
Komunalne Kostrzyn
2,37
10,9
+/-
baza przeładunkowa CZG-12
POWIAT KROŚNIEŃSKI
3.
Gubin
Jaromirowice
PUM Gubin
4,50
5,6
+
 
4.
Krosno
Odrzańskie
Łochowice
M. Zarzycki
Krosno Odrzańskie
4,00
6,6
+
 
POWIAT MIĘDZYRZECKI
5.
Międzyrzecz
Bukowiec
Międzyrzeckie Przedsiębiorstwo Wodociągów
i Kanalizacji
Międzyrzecz
1,15
9,6
+/-
baza przeładunkowa CZG-12
6.
Pszczew
Stoki
ZUK Pszczew
1,82
1,2
+/-
 
7.
Trzciel
Jasieniec
Przedsiębiorstwo Ochrony Środowiska Mrówka Trzciel
0,50
1,5
+
 
8.
Skwierzyna
Skwierzyna
ZGK Skwierzyna
3,52
6,3
-
 
9.
Przytoczna
Goraj
Gminny Zakład Komunalno-
Mieszkaniowy
Przytoczna
0,75
0,5
+/-
 
10.
Bledzew
Bledzew
UG Bledzew
0,51
0,6
+
 
POWIAT NOWOSOLSKI
11.
Kożuchów
Stypułów
PUK USKOM Sp.
z o.o. Kożuchów
2,30
1,6
+

12.
Nowa Sól
Kiełcz
MZGK Nowa Sól
3,15
17,2
+
2,10 ha powierzchni zrekultywowano
13.
Nowe
Miasteczko
Nowe
Miasteczko
UGiM Nowe
Miasteczko
1,20
0,1
+

POWIAT SŁUBICKI
14.
Słubice
Kunowice
PUK Słubice
2,95
6,4
+
 
15.
Górzyca
Górzyca
UG Górzyca
3,25
0,6
+/-
zamknięte
16.
Rzepin
Lubiechnia
Wielka
Zakład Administracji Mieniem Komunalnym Rzepin
0,90
1,3*
+/-
zamknięte
POWIAT STRZELECKO-DREZDENECKI
17.
Strzelce Kraj.
Strzelce Kraj.
ZK Strzelce Kraj.
3,13
4,7
+/-
 
18.
Zwierzyń
Górki
Noteckie
UG Zwierzyń
0,17
0,4
+
 
19.
Dobiegniew
Słonów
PUK Komunalni Dobiegniew
1,30
0,9
+/-
 
20.
Drezdenko
Klesno
PGKiM Drezdenko
0,35
2,3
+
 
21.
Stare Kurowo
Nowe Kurowo
Ragn-Sells Polska
1,70
2,4
+/-
 
POWIAT SULĘCIŃSKI
22.
Krzeszyce
Krzeszyce
UG Krzeszyce
1,00
0,7*
-
zamknięte
23.
Lubniewice
Glisno
ZGK Lubniewice
2,00
1,1
-
zamknięte
24.
Torzym
Pniów
ZGKiM Torzym
0,72
1,6
-
zamknięte
25.
Sulęcin
Miechów
ZUK Sulęcin
0,36
5,4
+/-
 
26.
Sulęcin
Żubrów
UMiG Sulęcin
0,09
0,2
+/-
 
27.
Sulęcin
Długoszyn
Celowy Związek
Gmin CZG-12
1,00
-
+
rozruch
technologiczny
28.
Słońsk
Słońsk
UG Słońsk
4,00
2,0
-
zamknięte
POWIAT ŚWIEBODZIŃSKI
29.
Zbąszynek
Chlastawa
SKR Kosieczyn
2,46
2,6
+
 
30.
Świebodzin
Jeziory
ZWKiUK Sp. z o.o.
Świebodzin
1,77
6,6
+
 
31.
Łagów
Gronów
ZGKiM Gronów
0,90
1,0
+
 
POWIAT WSCHOWSKI
32.
Wschowa
Tylewice
ZBGKiM Wschowa
1,55
3,2
+
 
33.
Sława
Sława
ZGKiM Sława
1,20
2,4
+
 
34.
Szlichtyngowa
Dryżyna-
Wyszanów
ZGKiM
Szlichtyngowa
1,00
0,8
+/-
 
POWIAT ZIELONOGÓRSKI GRODZKI
35.
m. Zielona Góra
Racula
ZGKiM
Zielona Góra
13,40
36,9
+
 
POWIAT ZIELONOGÓRSKI ZIEMSKI
36.
Babimost
Babimost
UMiG Babimost
4,22
1,2
+
 
37.
Nowogród
Bobrzański
Klępina
MGZGMiK Nowogród Bobrzański
1,12
3,0
+
 
38.
Sulechów
Sulechów
MZGK Sulechów
2,00
6,3
+
 
39.
Kargowa
Kargowa
UMiG Kargowa
1,24
0,5
+
 
POWIAT ŻAGAŃSKI
40.
Żagań
Chrobrów
MPOiRD Żagań
4,50
9,3
+
 
41.
Szprotawa
Dziećmiaro-
wice
Kolejowe Zakłady
Usługowe Sp. z o.o. Poznań
4,50
6,2
+
 
42.
Iłowa
Czyżówek
ZGKiM Iłowa
1,97
3,3
+
 
43.
Gozdnica
Gozdnica
ZOK Gozdnica
1,00
1,7
+
 
POWIAT ŻARSKI
44.
Łęknica
Łęknica
MZK Łęknica
3,10
1,1
+
 
45.
Lubsko
Lubsko
PGKiM Lubsko
3,00
9,7
+
 
46.
Żary
Żary
PK. PEKOM S.A. Żary
1,80
12,4
+
 
47.
Tuplice
Chełmica
ZGKiM Tuplice
1,80
1,1
+
 
48.
Trzebiel
Buczyny
ZGKiM Trzebiel
0,80
1,4
+
 
RAZEM
106,32
242,5
 

Objaśnienia:

* dane szacunkowe (ze względu na brak informacji od użytkownika składowiska)
+ uregulowana strona formalnoprawna
- brak uregulowań formalnoprawnych
+/- niepełna regulacja formalnoprawna


W zakresie gospodarki odpadami komunalnymi istnieje potrzeba objęcia wszystkich mieszkańców województwa lubuskiego zorganizowaną zbiórką odpadów, co przyczyni się do wyeliminowania niekontrolowanego wprowadzania tych odpadów do środowiska. Niezbędne jest podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa, rozwijanie selektywnej zbiórki odpadów wielkogabarytowych i budowlanych, a także rozwój selektywnej zbiórki odpadów niebezpiecznych wytwarzanych w grupie odpadów komunalnych.
Docelowo powinno się dążyć do zamykania, rekultywacji, bądź modernizacji nieefektywnych składowisk lokalnych i budowy składowisk ponadgminnych wg standardów UE. Tworzenie struktur organizacyjnych przez łączenie się gmin w celu realizacji wspólnych przedsięwzięć ma swoje uzasadnienie zarówno z punktu widzenia technicznego, jak i ekonomicznego. Przykładem tego jest Celowy Związek Gmin CZG-12.
Do ustawodawstwa polskiego niezbędne jest wprowadzenie wymagań dyrektywy w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z eksploatacji i przeróbki surowców mineralnych oraz wprowadzenie wymagań prawnych dotyczących unieszkodliwiania odpadów poubojowych.

2.3. Odpady przemysłowe

Ustawa o odpadach nie definiuje pojęcia odpadów przemysłowych, jednak dla podkreślenia specyfiki tej grupy odpadów, a także miejsca ich powstawania, wyodrębniono ten rodzaj odpadów spośród innych grup. W odróżnieniu od odpadów komunalnych, które związane są z bytowaniem człowieka, odpady przemysłowe powstają w wyniku różnych procesów technologicznych.
W 2002 roku na terenie województwa lubuskiego wytworzono ogółem ok.785,0 tys. Mg odpadów przemysłowych. Z ogólnej ich ilości odzyskowi poddano 588,8 tys. Mg odpadów (75,0 %). Unieszkodliwieniu poddano 112,9 tys. Mg odpadów (14,4 %), z czego termicznie unieszkodliwiono 2,4 tys. Mg (0,3 %), poddano kompostowaniu 1,4 tys. Mg (0,2 %), a na składowiskach zdeponowano 84,5 tys. Mg (10,8 %). W porównaniu z rokiem 2001 ilość wytworzonych odpadów zmniejszyła się o blisko 9,8 %. Jednocześnie zmalał procentowy udział odpadów poddawanych odzyskowi o 12,6 %, natomiast o ok.3,5 % wzrosła ilość odpadów unieszkodliwianych, głównie poprzez deponowanie ich na składowiskach.
Ilość odpadów przemysłowych zdeponowanych w 2002 r. na składowiskach zakładowych przedstawiono w tabeli II.2.2.

Tabela II. 2.2. Charakterystyka składowych składowisk odpadów przemysłowych w województwie lubuskim (stan na dzień 31.12.2002 r.)
Lp.
Zakład
Składowisko
Miejscowość Gmina
Rodzaj składowanych odpadów
Ilość
odpadów przyjętych na składowisko
w 2002 r. [Mg]
Powierzchnia składowiska [ha]
1
Victaulic Polska
Zakładowe składowisko odpadów
Gościm
Drezdenko
100903 - żużle odlewnicze
100906 - rdzenie i formy odlewnicze przed procesem odlewania inne niż wymienione w 100905
100908 - rdzenie i formy odlewnicze po procesie odlewania inne niż wymienione w 100907
100910 - pyły z gazów odlotowych inne niż wymienione w 100909
4169,0
1,16
2
Elektrociepłownia Gorzów
Zakładowe składowisko osadów z dekarbonizacji wody zbiorniki namułu
Gorzów
190903 osady z dekarbonizacji wody
1770,3
2,51
3
Elektrociepłownia Gorzów
Mokre składowisko żużlu i popiołu w Janczewie
Janczewo
Santok
100180 mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych
50862,8
26,55
4
Meprozet Stare Kurowo
Zbiornik ziemny osadów poneutralizacyjnych
Nowe Kurowo
Stare Kurowo
190802 zawartość piaskowników
190808 odpady z systemów membranowych zawierające metale ciężkie
190899 inne nie wymienione odpady
68,5
0,70
5
Arctic Paper Kostrzyn SA
Zakładowe składowisko odpadów
Kostrzyn
n/Odrą
170101 odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów
2497,5
2,51
6 Domex Nowa Sól
(dzierżawca)
składowisko odpadów poprodukcyjnych
Bobrowniki
Otyń
100903 - żużle odlewnicze
100906 - rdzenie i formy odlewnicze przed procesem odlewania inne niż wymienione w 100905
100908 - rdzenie i formy odlewnicze po procesie odlewania inne niż wymienione w 100907
100910 - pyły z gazów odlotowych inne niż wymienione w 100909
100912 - inne cząstki stałe niż wymienione w 100911
100999 - inne niewymienione odpady
120102 - cząstki i pyły żelaza oraz jego stopów
120121 - zużyte materiały szlifierskie inne niż wymienione w 120120
161104 - okładziny piecowe i materiały ogniotrwałe z procesów metalurgicznych inne niż wymienione w 161103
2038,9
6,25
7
Zaset Sp. z o.o. Kożuchów
wylewisko osadów poneutralizacyjnych
Mirocin Dolny
Kożuchów
190205 szlamy z fizykochemicznej przeróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne
190206 szlamy z fizykochemicznej przeróbki odpadów inne niż wymienione w 190205
1720,0
1,3
RAZEM:
63127,0
40,98




3. Monitoring odpadów niebezpiecznych

3.1. Wprowadzenie

     Z punktu widzenia ekologii odpady niebezpieczne są szczególną grupą odpadów. Z definicji odpadów niebezpiecznych wynika, że stanowią one potencjalne zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi albo dla środowiska. Dlatego gospodarka tymi odpadami wymaga szczególnego postępowania z nimi i ogólnej kontroli. Odpady niebezpieczne powstają zarówno w sektorze gospodarczym, jak i komunalnym. Podstawowe źródło powstawania odpadów niebezpiecznych stanowi działalność przemysłowa i usługowa. Odpady tego rodzaju powstają również w gospodarstwach domowych i służbie zdrowia.
     Szczególnych zasad postępowania wymagają takie odpady niebezpieczne jak: oleje odpadowe, baterie i akumulatory, odpady zawierające azbest, pestycydy, odpady zawierające PCB, zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne, wycofane z eksploatacji pojazdy, specyficzne odpady medyczne i odpadowe materiały wybuchowe. Problem stanowią odpady niebezpieczne powstające w gospodarstwach domowych, które kierowane są wraz ze strumieniem odpadów komunalnych na składowiska komunalne oraz odpadowe odczynniki chemiczne ze szkolnych laboratoriów.

3.2. Bilans odpadów niebezpiecznych wytworzonych w 2002 roku

     Monitoring gospodarki odpadami obejmuje dane o odpadach niebezpiecznych wytworzonych, poddanych odzyskowi, unieszkodliwionych i składowanych. Informacje te gromadzone są w komputerowej bazie danych SIGOP-W. W 2002 r. systemem ankietowym zebrano informacje od 124 największych wytwórców odpadów niebezpiecznych w województwie lubuskim. Bilans odpadów niebezpiecznych sporządzono w oparciu o klasyfikację zawartą w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U.Nr 112 poz.1206). W rozporządzeniu tym, które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. zawarty jest katalog odpadów wraz z listą odpadów niebezpiecznych, a także sposób klasyfikowania odpadów.
     W 2002 r.na terenie województwa lubuskiego wytworzono ogółem ok.1252,9 Mg odpadów niebezpiecznych. Najwięcej odpadów niebezpiecznych powstało w grupie 18 -są to odpady medyczne i weterynaryjne, których w 2002 r. wytworzono 402,9 Mg. Stanowiły one ok.32 % wszystkich odpadów zewidencjonowanych w bazie odpadów niebezpiecznych. Mniej liczną grupę stanowią odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe, których w 2002 r. powstało ok. 272,2 Mg (21,7 %) oraz odpady z instalacji i urządzeń służących zagospodarowaniu odpadów, z oczyszczalni ścieków oraz uzdatniania wody pitnej i wody do celów przemysłowych – ok. 204 Mg (16,3 %).
     Z ogólnej ilości odpadów odzyskowi poddano 307,7 Mg (24,5 %), unieszkodliwiono 781,5 Mg (62,4 %), magazynowano 68,4 Mg (5,5 %). Pozostałą ilość 95,3 Mg (7,6 %) zdeponowano na składowiskach. Strukturę gospodarki odpadami niebezpiecznymi przedstawiono na rysunku II.3-1.


Rys.II.3-1.Struktura gospodarki odpadami niebezpiecznymi w 2002 r.

     Wśród odpadów niebezpiecznych zewidencjonowanych w bazie SIGOP-W w 100 % zagospodarowano oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw. Prawie w całości wykorzystano odpady z przemysłu fotograficznego i usług fotograficznych (w tym odpady z pracowni rentgenowskich szpitali) oraz odpadowe oleje hydrauliczne, odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe, a także zużyte pojazdy.
     W całości unieszkodliwiono odpady medyczne, nieorganiczne środki do konserwacji i impregnacji drewna, kwas siarkowy i siarkawy, sole i roztwory zawierające metale ciężkie, odpady zawierające rtęć, rozpuszczalniki organiczne, roztwory z przemywania i ciecze macierzyste oraz inne pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne, odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania farmaceutyków, alkalia trawiące oraz odpady zawierające kwasy, mineralne oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła, odpady stałe z piaskowników i z odwadniania olejów w separatorach oraz szlamy z odwadniania olejów w separatorach, rozpuszczalniki oraz mieszaniny rozpuszczalników, opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczone, asfalt zawierający smołę, odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki weterynaryjnej, w tym leki cytotoksyczne i cytostatyczne oraz odczynniki chemiczne.
     Na składowiska trafiły w głównej mierze odpady z oczyszczalni ścieków (z systemów membranowych zawierających metale ciężkie) oraz materiały izolacyjne i konstrukcyjne zawierające azbest.
     Najwięcej odpadów niebezpiecznych złożono w deponatorze w Chróściku (ok. 40,39 Mg). Do deponatora trafiają najczęściej przeterminowane i wycofane ze stosowania leki i chemikalia, pozostałości podestylacyjne i poreakcyjne zawierające związki chlorowców, odpady zawierające metale ciężkie, odpady zawierające kwasy, chemikalia laboratoryjne i analityczne oraz odpady agrochemikaliów. Odpady z deponatora są sukcesywnie przekazywane do unieszkodliwienia specjalistycznym firmom (w 2002 r. było to ok. 40,0 Mg).
     Najwięcej odpadów niebezpiecznych powstało w powiatach:
- gorzowskim grodzkim (608,95 Mg),
- zielonogórskim ziemskim (155,95 Mg),
- zielonogórskim grodzkim (130,36 Mg).
     Do największych wytwórców odpadów niebezpiecznych w województwie lubuskim w 2002 r. należy zaliczyć:
- Samodzielny Publiczny Szpital Wojewódzki, Zespół Szpitalny w Gorzowie Wlkp. 254,65 Mg niebezpiecznych odpadów medycznych,
- ROCKWOOL POLSKA Sp. z o.o. w Cigacicach 114,20 Mg (głównie nasycone lub zużyte żywice jonowymienne),
- NOVITA S.A. w Zielonej Górze 80,04 Mg (w większości osady z zakładowej oczyszczalni ścieków zawierające substancje niebezpieczne),
- Miejski Zakład Komunikacji w Gorzowie 66,00 Mg (w głównej mierze oleje odpadowe i zużyte pojazdy),
- Zakłady Włókien Chemicznych STILON 61,03 Mg (w większości oleje odpadowe).


Tabela II.3.1. Bilans odpadów niebezpiecznych wytworzonych w latach 1999-2002 (na podstawie danych zgromadzonych w bazie SIGOP-W) [Mg]
Rok
Odpady
wytworzone
Odpady
magazynowane
Odpady
poddane odzyskowi
Odpady
unieszkodliwione
Odpady
składowane
1999
15786,2
99,3
8985,0
6625,9
94,5
2000
14048,7
37,2
4966,4
9014,1
31,0
2001
8363,6
14,9
3441,4
4881,2
27,1
2002
1252,9
68,4
307,7
781,5
95,3


obrazek14.jpg
Rys. II.3-2. Gospodarowanie odpadami niebezpiecznymi w latach 1999-2002

 

3.3. Monitoring gospodarki odpadami niebezpiecznymi w latach 1999-2002

     Wprowadzenie nowych uregulowań prawnych, w tym nowych definicji odpadów niebezpiecznych oraz nowej klasyfikacji odpadów, spowodowało zmiany obrazu statystycznego gospodarki tymi odpadami. Wprawdzie zauważa się znaczną różnicę pomiędzy danymi z latami 1999-2000, a rokiem 2001, ale wynikało to wówczas ze zmniejszonej ilości odcieków pochodzących ze składowiska w Chróściku.
     Odmiennie przedstawiał się bilans odpadów niebezpiecznych w 2002 r., kiedy to wprowadzono nową klasyfikację odpadów. Jak wynika z tabeli II.3.1. w 2002 r. gwałtownie zmalała ilość odpadów niebezpiecznych.

     Wpływ na taką sytuację miało przede wszystkim wprowadzenie nowego katalogu odpadów, według którego odcieki ze składowisk przestały być odpadem w rozumieniu przepisów o odpadach, a stały się ściekami. Spowodowało to zasadnicze różnice w bilansie odpadów niebezpiecznych. Ponadto do odpadów niebezpiecznych zaliczono zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy oraz odpady z demontażu, przeglądu i konserwacji pojazdów (według wcześniejszej klasyfikacji były to odpady inne niż niebezpieczne). Pomimo tych różnic, analizując ilości odpadów powstałych w poszczególnych grupach można zaobserwować pewną zbieżność. Nadal odpadami powstającymi w znacznych ilościach są oleje odpadowe oraz odpady szpitalne.

     Porównanie stanu gospodarki odpadami niebezpiecznymi na przestrzeni lat 1999-2002 przedstawiono na rys. II.3-2. Z wykresu wynika, że odpady niebezpieczne w poszczególnych latach były w głównej mierze unieszkodliwiane lub poddawane odzyskowi. Taki sposób postępowania z odpadami niebezpiecznymi jest jak najbardziej prawidłowy.


3.4. Mogilniki

     W 2002 r. na terenie województwa lubuskiego zlikwidowano 4 mogilniki, które zawierały przeterminowane środki ochrony roślin. Generalnym wykonawcą projektu była firma PROCHEM S.A. Lider Konsorcjum DEPO z Warszawy, która zleciła Zakładowi Utylizacji Odpadów w Gorzowie Wlkp. nadzór nad odpowiednim zabezpieczeniem terenu i opróżnianiem mogilników. Likwidację mogilników finansowali: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa, Lasy Państwowe i Lubuski Urząd Wojewódzki.

obrazek15.jpg obrazek16.jpg obrazek17.jpg
Likwidacja mogilnika w Smolinach (gm. Lubiszyn) w grudniu 2002 r.

     Z czterech zlikwidowanych w 2002 r. mogilników wywieziono łącznie 23,358 Mg odpadów agrochemikaliów. Utylizacją tych odpadów zajęła się firma INDAVER N.V. z Antwerpii w Belgii. Zanieczyszczona gleba i ziemia z mogilników w ilości 223,02 Mg została przekazana Zakładowi Utylizacji Odpadów w Koninie.
     W o
mawianym roku wywieziono również 9,320 Mg odpadów pestycydowych z 6 magazynów województwa lubuskiego (tabela II.3.3.)


Tabela II.3.2. Charakterystyka mogilników zlikwidowanych w 2002 r. na terenie województwa lubuskiego
Data
likwidacji
mogilnika
Powiat
Miejscowość
Gmina
Konstrukcja
mogilnika
Ilość wywiezionych substancji
niebezpiecznych [Mg]
13-15 grudzień 2002 r.
gorzowski ziemski
Smoliny
Lubiszyn
9 zbiorników z kręgów betonowych
15,356
11-12 grudzień 2002 r.
międzyrzecki
Lutol Suchy
Trzciel
4 zbiorniki z kręgów betonowych
3,135
9 grudzień
2002 r.
zielonogórski
Lipno
Świdnica
1 zbiornik składający się z 6 kręgów betonowych
1,122
9-10 grudzień 2002 r.
żarski
Zasieki
Brody
2 bunkry w piwnicach budynku
3,745
Razem:
23,358


Tabela II.3.3. Zestawienie ilości przeterminowanych środków ochrony roślin wywiezionych z magazynów w 2002 r.
Miejscowość
Właściciel
Data likwidacji magazynu
Ilość wywiezionych środków ochrony roślin [Mg]
Odbiorca
ostateczny
Baczyna
Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w Gorzowie Wlkp.
10.01.2002 r.
1,140
INDAVER N.V.
Antwerpia (Belgia)
Glisno
11.01.2002 r.
0,620
Świebodzin (Lubinicko)
08.01.2002 r.
3,670
Sieniawa
Rolnicze Przedsiębiorstwo SAD Sp. z o. o .
09.01.2002 r.
1,960
Zielona Góra
Uniwersytet Zielonogórski, Szkoła Nauk Technicznych
04.01.2002 r.
0,720
Gorzów Wlkp.
Pomocnicze Gospodarstwo Rolne przy PW ZZOZ
29.01.2002 r.
1,210
Razem:
9,320
 



3.5. Podsumowanie

     Generalnie można stwierdzić, że na terenie województwa lubuskiego gospodarka odpadami niebezpiecznymi powstającymi w procesach produkcyjnych jest prowadzona w sposób prawidłowy. Odpady te są w głównej mierze unieszkodliwiane, bądź powtórnie wykorzystywane. Taki sposób postępowania z odpadami niebezpiecznymi jest zgodny z obecną hierarchią zasad postępowania z odpadami (minimalizacja lub eliminacja powstawania, wykorzystanie odpadów jako źródła energii i ostateczna opcja składowanie).
     Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w tym zakresie w małych firmach oraz u użytkowników indywidualnych. Ze względu na brak łatwo dostępnych punktów zbiórki tych odpadów, odpady niebezpieczne przedostają się wraz ze strumieniem odpadów komunalnych na składowiska, stwarzając tym samym duże zagrożenie dla środowiska. Najistotniejszą zatem sprawą w zakresie gospodarki odpadami niebezpiecznymi jest stworzenie odpowiednich warunków do zbiórki odpadów niebezpiecznych, które powstają w sposób rozproszony w gospodarstwach domowych oraz w małych i średnich firmach. Istnieje także potrzeba doskonalenia istniejących mechanizmów zbiórki odpadów, takich jak akumulatory i przepracowane oleje, w sieciach organizowanych przez producentów i organizacje odzysku. Celowym jest prowadzenie kontroli prawidłowości gospodarki odpadami poprzez kontynuację dotychczasowych działań w zakresie monitoringu gospodarki odpadami niebezpiecznymi.
     W zakresie uregulowań prawnych dotyczących odpadów niebezpiecznych istnieje potrzeba wprowadzenia przepisów prawnych dotyczących urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz odpadowych urządzeń elektrycznych i elektronicznych.

Ewa Chrustek,
Marzena Masłowska