do góry

STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2002 ROKU

 

I. Charakterystyka i główne problemy ekologiczne województwa lubuskiego


     W strukturze województwa lubuskiego wyróżnić można 83 gminy i 14 powiatów 12 ziemskich: gorzowski, krośnieński, międzyrzecki, nowosolski, słubicki, strzelecko-drezdenecki, sulęciński, świebodziński, wschowski, zielonogórski, żagański i żarski oraz 2 miasta na prawach powiatów: Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra. Gorzów jest siedzibą Wojewody Lubuskiego, a Zielona Góra Marszałka Województwa Lubuskiego. Na terenie województwa zlokalizowane są 42 miasta, 1529 miejscowości wiejskich oraz 1011 sołectw.

Tabela 1.1. Powierzchnia i ludność powiatów województwa lubuskiego*
Powiat
Powierzchnia
Ludność
[km2]
[osób]
Powiaty ziemskie
gorzowski
1217
63540
krośnieński
1390
59601
międzyrzecki
1388
60873
nowosolski
771
88439
słubicki
1000
47673
strzelecko-drezdenecki
1248
51392
sulęciński
1177
35992
świebodziński
938
57843
wschowski
624
39074
zielonogórski
1571
87224
żagański
1131
85587
żarski
1394
101773
Miasta na prawach powiatu
Gorzów Wielkopolski
77
126336
Zielona Góra
58
119152
OGÓŁEM
13984
1024499

* Na podstawie: Rocznika statystycznego województwa lubuskiego 2002


     W ogólnej powierzchni województwa w 2002 r. użytki rolne stanowiły 40,9%, lasy i grunty leśne oraz zadrzewienia i zakrzewienia 48,9%, tereny komunikacyjne 3,8%, wody powierzchniowe 1,9%. Resztę powierzchni zajmowały tereny mieszkaniowe, przemysłowe, inne zabudowane, zurbanizowane, niezabudowane, rekreacyjno-wypoczynkowe, użytki kopalne i nieużytki.
     Najwięcej ludności zamieszkuje w miastach: Gorzowie Wielkopolskim i Zielonej Górze łącznie 24% ogółu mieszkańców województwa. Najludniejszym powiatem ziemskim jest powiat żarski 10% ogółu ludności.
     Cały obszar województwa lubuskiego (1 398 444 ha) znajduje się w zlewisku Bałtyku, zlewni środkowego biegu rzeki Odry (208,6 km długości rzeki znajduje się na terenie województwa). Dopływają tu do niej duże rzeki: Bóbr (112 km), Nysa Łużycka (112 km) i Warta (137 km). Do Odry bezpośrednio lub pośrednio dopływa również szereg mniejszych rzek o dobrej jakości wód, posiadających całkowitą zlewnię na obszarze województwa (m.in.: Pliszka i Ilanka). Najgłębszym jeziorem województwa jest jezioro Trześniowskie o głębokości maksymalnej 58,8 m (10 miejsce w skali kraju). Największym jeziorem pod względem powierzchni jest jezioro Sławskie (817 ha).
     Na klimat obszaru województwa decydujący wpływ mają masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego. Średnie roczne opady z wielolecia 1971-2000 obserwowane na stacjach meteorologicznych w Gorzowie Wlkp. i Zielonej Górze wynoszą odpowiednio 531 mm i 572 mm. W 2002 r. zaobserwowane przez wymienione stacje średnie roczne opady były wyraźnie wyższe od wieloletnich: 625 mm odnotowano w Gorzowie Wielkopolskim i 677 mm w Zielonej Górze.
     Wieloletnie, średnie z lat 1971-2000 temperatury roczne wyniosły: 8,6°C w Gorzowie Wielkopolskim i 8,5°C w Zielonej Górze. W 2002 r. odnotowane przez stacje średnie roczne temperatury były znacznie wyższe od wieloletnich odpowiednio: 9,6°C i 9,7°C. Średnia prędkość wiatru odnotowana na wymienionych stacjach wynosiła w 2002 r.: 2,5 m/s w Gorzowie Wielkopolskim i 2,9 m/s w Zielonej Górze
[źródło: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2003].
     Województwo lubuskie, mimo że jest jednym z najmniejszych województw w kraju, o stosunkowo niskim uprzemysłowieniu i największym zalesieniu (ponad 48%), nie jest pozbawione różnorodnych problemów ekologicznych. Najgłówniejsze z nich to:

1. Konieczność kompleksowego rozwiązania gospodarki wodno-ściekowej:
- brak lub niepełne skanalizowanie miast i wsi,
- brak oczyszczalni ścieków na obszarach wiejskich i w niektórych miastach (Szprotawa, Skwierzyna, Kożuchów, Małomice, Gozdnica).
2. Uciążliwości związane z komunikacją samochodową:
- nadmierny hałas, emisja spalin, zanieczyszczenie powietrza,

- występowanie poważnych awarii,
- brak obwodnic większych miast (m.in. Gorzów Wlkp., Skwierzyna, Międzyrzecz)oraz większości wsi.
3. Konieczność uporządkowania gospodarki odpadami:
- brak Regionalnych Zakładów Utylizacji Odpadów (poza Długoszynem, Gorzowem Wlkp.i Zieloną Górą),
- eksploatacja składowisk nie spełniających wymogów ochrony środowiska,
- małe rozpowszechnienie segregacji odpadów,
- "dzikie" wysypiska odpadów (na obrzeżach miast i akwenów).



Żródło:Ochrona środowiska 2002, GUS Warszawa 2002

     Gospodarka odpadami jest największym problemem ekologicznym województwa lubuskiego. Brak jest efektywnych, tanich metod utylizacji odpadów niebezpiecznych, odczuwalny jest brak profesjonalnych obiektów przeznaczonych do tego celu, takich jak np. spalarnie. Na terenie województwa lubuskiego eksploatowane są zaledwie dwie spalarnie utylizujące odpady niebezpieczne. Są to: spalarnia przy Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Gorzowie Wlkp. oraz spalarnia na terenie przedsiębiorstwa Novita S.A. w Zielonej Górze. Ograniczone są możliwości deponowania tych odpadów na przystosowanych do tego celu składowiskach odpadów komunalnych. W Gorzowie Wlkp. (Chróścik) istnieje jedyny w województwie, profesjonalny deponator odpadów niebezpiecznych. Nie mniej jednak w 2002 r. ostatecznie rozwiązany został problem starych, nieczynnych mogilników, w których zgromadzone były znaczne ilości przeterminowanych środków ochrony roślin i różnorodnych odpadów, w większości niebezpiecznych. Wszystkie istniejące na terenie województwa lubuskiego mogilniki zostały zlikwidowane.
     Odrębny problem stanowią odpady powstające w wyniku zdarzeń losowych na szlakach wodnych, drogowych i kolejowych oraz porzucone, trudne do identyfikacji związki chemiczne. Ze względu na transgraniczne położenie, na drogach województwa lubuskiego występuje wzmożony ruch pojazdów, w tym samochodów ciężarowych przewożących materiały niebezpieczne.
     Poważny problem stanowią także wiejskie wysypiska odpadów. Są to obiekty bez stałego nadzoru, porządkowane okresowo, bez uszczelnień i systemu monitorowania. Na tego typu wysypiska trafiają często odpady niebezpieczne "podrzucane" przez niesolidnych producentów. Na obrzeżach miast oraz w sąsiedztwie wsi i na obszarach atrakcyjnych turystycznie poważny problem stanowią również tzw. "dzikie" wysypiska odpadów powstające w miejscach na ten cel nie przeznaczonych.

Marek Demidowicz,
Wojciech Konopczyński,
Zbigniew Lewicki