do góry

STAN ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE LUBUSKIM W 2001 ROKU

VII. PRZEGLĄD WYBRANYCH PROBLEMÓW


Uprawa wierzby energetycznej w rejonie Marzęcina (gm.Zielona Góra)



1. Działalność kontrolna WIOŚ

    W ewidencji WIOŚ na koniec 2001 r. znajdowało się 1297 podmiotów gospodarczych korzystających przynajmniej z jednego komponentu środowiska. W 2001 r. skontrolowanych zostało 621 podmiotów, co oznacza, że kontrole przeprowadzone zostały w 48% zewidencjonowanych zakładów.
    Kontrole zakładów przeprowadzało 19 pracowników Wydziału i Działu Inspekcji. Przeprowadzili oni łącznie 655 kontroli, w tym 200 kontroli z pomiarami lub poborem próbek do analiz. Podział na poszczególne rodzaje kontroli przedstawia się następująco:
- 83 kontrole podstawowe,
- 480 kontrole sprawdzające,
- 92 kontrole interwencyjne.

    W wyniku kontroli wykonanych w 2001 roku podjęto następujące działania pokontrolne:
- skierowano do kierownictwa kontrolowanych podmiotów 414 zarządzeń pokontrolnych,
- skierowano do organów administracji rządowej 2 wnioski, a do organów administracji samorządowej 35 wniosków o wszczęcie postępowania w sprawie nałożenia na kontrolowane podmioty dodatkowych obowiązków,
- na osoby rażąco naruszające przepisy ochrony środowiska nałożono grzywny w drodze mandatu; mandatami na kwotę 6.495 zł ukaranych zostało 40 osób,
- skierowane zostały dwa wnioski do kolegiów ds. wykroczeń,
- wydano 101 decyzji ustalających wysokość godzinowych i dobowych kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz 96 decyzji ustalających kary łączne.

    W stosunku do podmiotów zalegających z terminowym uiszczaniem należności z tytułu kar pieniężnych prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. W 2001 r. do Urzędów Skarbowych złożone zostały 63 wnioski o wszczęcie postępowań egzekucyjnych.
    Nakładane i egzekwowane sankcje karne, wystąpienia do organów administracji rządowej i samorządowej oraz zarządzenia pokontrolne mobilizują kontrolowane podmioty do podejmowania działań proekologicznych. Mogą o tym świadczyć następujące przykłady:
- zakończenie modernizacji oczyszczalni ścieków w Kostrzynie n/O i miejscowości Długie oraz zakończenie budowy oczyszczalni ścieków w Krośnie Odrzańskim,
- zakończenie rekultywacji nieczynnych wysypisk odpadów (szczegółowe dane zawarte zostały w części II),
- zmiana nośników energii w energetyce cieplnej, z węgla i koksu na gaz lub olej opałowy; na szczególną uwagę zasługuje pierwsza oddana do eksploatacji w województwie kotłownia opalana balotami słomianymi, ogrzewająca pomieszczenia szkoły, Urzędu Gminy oraz sali gimnastycznej w miejscowości Trzebiechów,
- ograniczenie emitowanego poziomu hałasu poprzez budowę ekranów akustycznych lub dźwiękochłonne obudowy źródeł hałasu.

    W zakładach prowadzących inwestycje proekologiczne termin płatności nakładanych kar może być odraczany na czas niezbędny do zakończenia inwestycji, która przyczyni się do wyeliminowania przyczyn naliczania kary. Okres naliczania kary nie może być dłuższy niż 5 lat. W 2001 r. z możliwości tej skorzystało 27 podmiotów gospodarczych. Ponadto z możliwości rozłożenia nałożonych kar na raty skorzystały 3 zakłady.
    W tabeli VII.1.1 przedstawiono ilość decyzji dotyczących: kar łącznych, odraczających termin płatności oraz kar rozłożonych na raty, wydanych przez WIOŚ w Zielonej Górze w 2001r.


Tab. VII.1.1.
Ilość decyzji dot. kar łącznych, odraczających terminy płatności kar i wyrażających
zgodę na ratalne uiszczanie kar, wydanych przez WIOŚ w Zielonej Górze w 2001 r.


Tab.VI.1.2.
Sposoby załatwienia interwencji w 2001 roku przez WIOŚ w Zielonej Górze

    Oprócz kontroli wynikających z planu pracy Inspektoratu prowadzone są kontrole interwencyjne. Kontrole te przeprowadzane były na podstawie informacji uzyskanych od mieszkańców, urzędów, mediów oraz organizacji ekologicznych.
Charakterystykę sposobów załatwienia interwencji wg ich problematyki przedstawia tabela nr VI.1.2.

    Najwięcej interwencji (29%) dotyczyło nieprawidłowej gospodarki odpadami. Większość z nich była związana z gromadzeniem odpadów w miejscach na ten cel nie przeznaczonych i spalaniem odpadów niezgodnie z przepisami. Duża liczba kontroli interwencyjnych (24%) związana była z ochroną czystości wód i gospodarką ściekową. Były one w większości wywołane doniesieniami o odprowadzaniu niedostatecznie oczyszczonych ścieków do wód powierzchniowych lub wywożeniu ścieków pojazdami asenizacyjnymi w miejsca na ten cel nie przeznaczone. Innym przedmiotem skarg była ochrona powietrza (16%). Podstawowy problem stanowiła tu emisja zanieczyszczeń pyłowych przez małe zakłady o charakterze rzemieślniczym. Interwencje w zakresie ochrony przed hałasem stanowiły 16%. Głównymi przyczynami zgłaszanych skarg były: nadmierny hałas emitowany z lokali, w których organizowane są dyskoteki, głośna praca urządzeń zainstalowanych w sklepach (agregaty chłodnicze) i hałaśliwa praca urządzeń mechanicznych w zakładach rzemieślniczych.
    W 2001 r. przeprowadzone zostały przez WIOŚ w Zielonej Górze cztery cykle kontrolne zaplanowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska w ramach zadań ogólnokrajowych. Były to cykle związane z kontrolą:
- zakładów branży mięsnej,
- zakładów narażonych na BSE,
- wdrażania dyrektywy IPPC,
- poprawności wydawania decyzji przez organy samorządowe.

    Na terenie województwa lubuskiego nie ma zakładów z tzw. krajowej "listy 80" najbardziej uciążliwych obiektów dla środowiska. W 2001 r. zgodnie z planem przeprowadzono 7 kontroli w zakładach znajdujących się na "liście wojewódzkiej" zakładów uciążliwych dla środowiska. Kontrole w tych obiektach miały na celu sprawdzenie stopnia zaawansowania prac przy realizacji przedsięwzięć eliminujących uciążliwości, w związku z którymi dany podmiot znalazł się na liście. Stwierdzono, że tempo realizacji inwestycji i zamierzeń proekologicznych uzależnione jest od kondycji finansowej zakładów. Z listy zakładów szczególnie uciążliwych w skali województwa, skreślono dwa kolejne zakłady, tj: Zakłady Mięsne "WPRP" w Gorzowie Wlkp. i Zakłady Mięsne "Przylep" S.A. w Przylepie. Zakłady te ogłosiły upadłość, a główne urządzenia, które spowodowały wpisanie tych zakładów na listę (instalacja chłodnicza amoniakalna) zostały zlikwidowane i nie stanowią zagrożenia dla środowiska i życia ludzi.
    Ponadto stwierdzono, że kolejne podmioty gospodarcze kończą realizację inwestycji proekologicznych, co powinno doprowadzić w latach następnych do kolejnych skreśleń z listy.
Na koniec 2001 roku na liście wojewódzkiej znajdowały się podmioty gospodarcze wyszczególnione w tabeli VI.1.3.


Tab.VI.1.3.
Podmioty gospodarcze znajdujące się na "liście wojewódzkiej"
zakładów uciążliwych dla środowiska

    Przy programowaniu działalności Wydziału i Działu Inspekcji Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska ustala się roczne i kwartalne plany kontroli powiązane bezpośrednio z monitoringiem wód rzek i jezior oraz przyjętymi krajowymi i wojewódzkimi cyklami kontrolnymi.
    W 2001 r. zaplanowanych i zrealizowanych zostało 9 wojewódzkich cykli kontrolnych:
- ograniczenie uciążliwości zakładów szczególnie uciążliwych w skali województwa,
- wypełnianie przez inwestorów i istniejące podmioty gospodarcze wymagań ochrony środowiska,
- kontrola zanieczyszczeń emitowanych do powietrza za źródeł energetycznych i technologicznych,
- ocena prawidłowości postępowania z odpadami, w tym z odpadami niebezpiecznymi,
- ograniczenie uciążliwości związanych z ponadnormatywną emisją hałasu,
- ograniczenie uciążliwości dla środowiska przez jednostki Wojska Polskiego,
- ocena realizacji obowiązków wynikających z przeciwdziałania nadzwyczajnym zagrożeniom środowiska,
- przeciwdziałanie nielegalnemu transgranicznemu przemieszczaniu odpadów,
- przestrzeganie przez podmioty gospodarcze przepisów zawartych w ekologicznych aktach prawnych oraz decyzjach administracyjnych.

    Z przeprowadzonych kontroli wynika, ze ww. cykle kontrolne powinny być kontynuowane w kolejnych latach, ponieważ przynoszą wymierne efekty w poszczególnych obszarach ochrony środowiska.

Maria Staroń,
Janusz Tylzon





2. Nadzwyczajne zagrożenia środowiska

    Zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska, która weszła w życie w dniu 01.10.2001 roku, dotychczasowe pojęcie nadzwyczajne zagrożenie środowiska zostało zastąpione terminem poważnej awarii. Pod pojęciem poważnej awarii rozumiemy obecnie zdarzenia powstałe w trakcie procesu przemysłowego, magazynowania lub transportu z udziałem substancji niebezpiecznych, w wyniku których może dojść do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, albo środowiska. Zgodnie z ustawą o Inspekcji Ochrony Środowiska do zadań WIOŚ w tym zakresie należy przede wszystkim prowadzenie kontroli przedsiębiorców, których działalność może być przyczyną awarii, badanie przyczyn powstawania oraz określanie sposobów likwidacji skutków awarii.
    Istotne zagrożenie dla środowiska stanowią przede wszystkim zakłady stosujące w procesie technologicznym różnorodne związki chemiczne mogące stwarzać potencjalne zagrożenie dla otaczających obszarów. Zakłady te zostały wytypowane przez WIOŚ jako potencjalnie niebezpieczne i wprowadzone do bazy potencjalnych sprawców. Baza ta jest na bieżąco uzupełniana o dane gromadzone w trakcie kontroli potencjalnych sprawców. Corocznie jest ona przesyłana do rejestru centralnego, prowadzonego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Zespół Przeciwdziałania Nadzwyczajnym Zagrożeniom Środowiska w Gdańsku.
    Według prowadzonego przez WIOŚ w Zielonej Górze rejestru potencjalnych sprawców na terenie województwa lubuskiego, na koniec 2001 roku znajdowały się 24 zakłady posiadające instalacje stwarzające potencje zagrożenie. Są to przede wszystkim zakłady chemiczne, przedsiębiorstwa wodociągowe z instalacjami uzdatniania wody, mleczarnie z instalacjami chłodniczymi, rurociągi i bazy paliw. W zakładach tych stosuje się m.in. amoniak, chlor, kwasy: siarkowy, octowy i solny, magazynuje i przewozi różnego rodzaju materiały pędne.
    Do najważniejszych instalacji niebezpiecznych na terenie województwa należy zaliczyć:
- instalację amoniakalną Zakładu Włókien Chemicznych "Stilon" w Gorzowie;
- instalację LPG w Rozlewni Gazu Płynnego w Nowej Niedrzwicy, należącej do Shella;
- naftociąg "Przyjaźń" należący do Przedsiębiorstwa Eksploatacji Rurociągów Naftowych w Płocku;
- bazy paliw płynnych w Żaganiu, Czerwieńsku, Nowej Soli i Świebodzinie.


Zakwit wody w Zatoce Miejskiej Jeziora Sławskiego

    Corocznie WIOŚ w Zielonej Górze przeprowadza kontrole kilkunastu potencjalnych sprawców awarii. Następstwem kontroli są zarządzenia pokontrolne dyscyplinujące przedsiębiorców w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. Corocznie prowadzone są cykle wspólnych kontroli prewencyjnych z Państwową Strażą Pożarną. W 2001 roku kontroli poddano wszystkie istotne z punktu widzenia transportu materiałów niebezpiecznych węzły PKP (ogółem 6 węzłów) oraz skontrolowano przygotowanie służb PKP do podjęcia działań ratowniczych w przypadku wystąpienia awarii na torach. Aktualnie przed Inspekcją Ochrony Środowiska stoi zadanie wytypowania zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku wystąpienia poważnych awarii oraz wdrożenia kontroli tych zakładów. Zadanie to wykonywane będzie w ścisłej współpracy z Państwową Strażą Pożarną.
    Ogólnie można stwierdzić, że stopień zagrożenia ze strony niebezpiecznych substancji emitowanych w wyniku awarii instalacji na terenie województwa lubuskiego ulega stopniowemu zmniejszeniu. Jest to wynikiem m.in. likwidacji niektórych zakładów lub instalacji w zakładach, wzrostu odpowiedzialności kierownictwa zakładów oraz ograniczenia ilości magazynowanych środków.
    Niepokojąca sytuacja istnieje nadal w dziedzinie transportu materiałów niebezpiecznych. Przede wszystkim transport, poprzez swą kolizyjność z obszarami zabudowanymi, ciekami wodnymi, lasami itp. stwarza dziś poważne zagrożenie wystąpieniem awarii, tym bardziej, że natężenie ruchu rośnie - przy niedostatecznych rozwiązaniach komunikacyjnych. Kontrole przeprowadzone na wszystkich - istotnych z punktu widzenia transportu materiałów niebezpiecznych - węzłach kolejowych dowodzą, że zagrożenie ze strony tej dziedziny transportu nie maleje. Można stwierdzić, że na skutek częściowej dematerializacji infrastruktury w niektórych węzłach, które nie stanowią priorytetu dla kolei, zagrożenia te mogą narastać.

Analiza zdarzeń noszących znamiona nadzwyczajnych zagrożeń środowiska w latach 1999-2001

    Corocznie, na terenie województwa lubuskiego dochodzi do kilkunastu potencjalnie niebezpiecznych zdarzeń, których skutki mogą nieść większe lub mniejsze zagrożenie dla życia i mienia ludzi, a także dla środowiska naturalnego. Wszystkie zdarzenia o charakterze awarii z udziałem substancji niebezpiecznych są ewidencjonowane w bazie awarii znajdującej się w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, a sprawozdanie z przebiegu każdej awarii jest przesyłane do rejestru centralnego znajdującego się w Głównym Inspektoracie Ochrony Środowiska Zespole Przeciwdziałania Nadzwyczajnym Zagrożeniom Środowiska w Gdańsku.
    Awarie z udziałem środków niebezpiecznych charakteryzują się specyficznymi cechami. Są to w szczególności:
- niepewność zdarzeń,
- wielość przyczyn,
- różnorodność bezpośrednich skutków,
- indywidualny, niepowtarzalny przebieg.

    Skutkami awarii mogą być w szczególności:
- wydobycie się (emisja) substancji chemicznych, palnych i tworzących z powietrzem mieszaniny wybuchowe, substancji żrących lub trujących w postaci par i gazów skażających atmosferę poza terenem zakładu, powodujących szczególne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi na obszarach zurbanizowanych,
- skażenie wód powierzchniowych, których następstwem są znaczne zniszczenia w świecie roślinnym i zwierzęcym (np. masowe śnięcia ryb); awarie te stanowią również zagrożenie dla ujęć wód powierzchniowych,
- skażenie gruntów, w wyniku czego może dojść do zniszczenia gleby, a także do zanieczyszczenia wód podziemnych, w tym poziomów użytkowych stanowiących źródła zaopatrzenia w wodę,
- bezpośrednie zanieczyszczenie wód podziemnych,
- wszelkie katastrofy budowlane instalacji niebezpiecznych, których następstwem może być emisja mediów do wszystkich środowisk,
- zniszczenie wałów ochronnych w wyniku powodzi, których skutkiem może być zalanie instalacji i emisja toksycznych środków do otoczenia.

    Nie ma wprawdzie na terenie województwa lubuskiego dużych instalacji, które mogłyby oddziaływać na sąsiadujące obszary, lub powodować transgraniczne zagrożenia w znacznych rozmiarach, ale występuje tu kilkanaście obiektów, których potencjalne zagrożenie dla bezpośrednio otaczających obszarów można określić jako poważne. Funkcjonuje kilka znaczących linii komunikacyjnych, zarówno dróg jak i szlaków kolejowych, "przecinających" różnorodne elementy środowiska oraz tereny zamieszkane przez ludność.
    W latach 1999-2001 na terenie województwa lubuskiego doszło do 32 awarii lub innych potencjalnie niebezpiecznych zdarzeń. Najwięcej awarii stwierdzono w 2001 roku, stanowiły one 50% wszystkich dotychczasowych zdarzeń. Charakterystykę awarii z udziałem materiałów niebezpiecznych w latach 1999-2001 przedstawiono na wykresie (rys. VII.2-1). Lokalizację miejsc tych zdarzeń przedstawia rys. VII.2-2.


Rys.VII.2-1 .
Charakterystyka przyczyn awarii z udziałem materiałów niebezpiecznych
w latach 1999- 2001 na terenie woj. lubuskiego



Rys.VII.2-2.
Zdarzenia o charakterze nzś na terenie woj. lubuskiego w latach 1999-2001


Rys.VII.2-3.
Skutki ekologiczne zdarzeń o charakterze nzś na terenie woj. lubuskiego w latach 1999-2001


    Ze statystyki zdarzeń wynika, że 68% awarii powstało z przyczyn transportu materiałów niebezpiecznych po szlakach komunikacyjnych.
W wyniku awarii na drogach (łącznie było to 12 zdarzeń), do wycieku przewożonego materiału doszło w 10 przypadkach. W większości przypadków były to awarie autocystern z paliwami płynnymi. Według szacunków, ok. 2000 m3 gruntu mogło ulec trwałemu zanieczyszczeniu. Przeniknięcie paliw do gruntu wiązało się ze znacznym zagrożeniem dla wód podziemnych, gdyż substancje ropopochodne nie tylko trwale zanieczyszczają grunty, ale dodatkowo migrują w głąb ziemi. W wyniku podjętych działań kontrolnych, tj. oceny stopnia zanieczyszczenia skażonych gruntów i wymuszenia na sprawcach podjęcia działań rekultywacyjnych, większość zanieczyszczonych gruntów wymieniono, a zanieczyszczony grunt został poddany utylizacji.
Do najpoważniejszych awarii z udziałem transportu drogowego należy zaliczyć:
- w 1999 roku - zdarzenie w Dankowie, (wyciek 200 litrów benzyny),
- w 2000 roku - zdarzenia w: Płotach (wyciek 450 litrów etyliny i oleju napędowego), Pasterzowicach (wyciek 13 000 litrów paliwa), Przemysławiu (wyciek 200 litrów benzyny), Pieskach (wyciek 200 litrów paliwa),
- w 2001 roku - zdarzenia w: Cigaciacach (wyciek 200 litrów paliwa), w Zawadzie (130 litrów).
    W latach 1999-2001 doszło do 6-ciu niebezpiecznych zdarzeń w transporcie kolejowym. W większości były to drobne awarie, głównie zaworów i uszczelek cystern kolejowych, które były natychmiast likwidowane i nie spowodowały większych szkód w środowisku. Do istotnego zanieczyszczenia środowiska gruntowego doszło w jednym przypadku. Transport kolejowy stanowi jednakże bardzo poważne źródło potencjalnego zagrożenia, ze względu chociażby na ogromną ilość transportowanych materiałów niebezpiecznych. W kilku przypadkach, jak np. w Kostrzynie w grudniu 2000 oraz w lipcu 2001 roku awarie wymagały interwencji WIOŚ. W pierwszym przypadku doszło do wycieku ropy naftowej ze stojącej cysterny, w drugim - do rozszczelnienia płaszcza cysterny z czteroetylkiem ołowiu. Wyciek ropy spowodował zanieczyszczenie ok. 150-200 m3 gruntu, w drugim przypadku do wycieku czteroetylku nie doszło, jednak potencjalne zagrożenie było poważne, w związku z silnie toksycznym charakterem przewożonego medium.
    Awarie powstałe podczas transportu wodnego wynikają głównie z nieodpowiedzialności kierujących barkami. Skutki wycieku, głównie oleju napędowego z barki, oddziałują na rzekę w szerokim zakresie i powodują zaangażowanie w akcji ratowniczej wielu służb. Wykrywalność sprawców tych zdarzeń jest jednakże niewielka. W rozważanych latach na terenie woj. lubuskiego doszło do kilku przypadków rozlewów awaryjnych - dotyczyły one rzeki Odry. We wszystkich przypadkach WIOŚ pobierał próby wody poniżej miejsc awarii, w celu monitorowania stopnia zagrożenia wody.
    Większość awarii, do których doszło w instalacjach magazynowych, wystąpiła podczas przeładunku substancji ropopochodnych (olej opałowy, cyklopentan). W jednym przypadku doszło do wycieku lateksu. Skutki tych awarii były wielorakie: w trzech przypadkach doszło do zanieczyszczenia kanalizacji przemysłowej, w dwóch dodatkowo do zanieczyszczenia wód powierzchniowych, a w jednym - do zanieczyszczenia gruntu. W wyniku tych awarii zanieczyszczeniu uległy: kanał Gęśnik na odcinku 2km poniżej wylotu kanalizacji, do której wyciekł lateks (Zielona Góra), ok. 1km kanalizacji deszczowej i ok. 20 m3 - gruntu w Gorzowie Wlkp. po wycieku oleju opałowego z bazy na oś. Zamoście, rzeka Lubiniecka Struga - w wyniku wycieku substancji ropopochodnych z zakładu w Szczańcu.
    Poważniejsze zanieczyszczenie cieków powierzchniowych udało się powstrzymać za pomocą zapór sorbcyjnych ustawionych przez jednostki Państwowej Straży Pożarnej, a zanieczyszczony grunt usunięto w następstwie działań kontrolnych WIOŚ. Szczególnie niebezpieczne w przypadku wystąpienia awarii są emisje zanieczyszczeń do środowiska gruntowo-wodnego w rejonie zbiorników wód podziemnych, obejmujących swym zasięgiem większość obszaru województwa. Są to zbiorniki wód o znaczeniu użytkowym i wszelkie niekorzystne zjawiska w strefach zasilania tych zbiorników wpływają na obniżenie się jakości wód tych poziomów wodonośnych.
    W rozpatrywanym okresie 1999-2001 doszło do kilku zdarzeń, które nie są bezpośrednio związane z transportem czy magazynowaniem substancji niebezpiecznych, ale ich skutki dla środowiska były również poważne. W szczególności należy wymienić zanieczyszczenie Kanału Zimna Woda osadem czynnym, co spowodowało masowe śnięcie ryb na odcinku ok. 2km, pożar budynku w Skwierzynie w pobliżu prywatnego zbiornika na gaz propan-butan, co mogło skutkować eksplozją, czy zanieczyszczenie rzeki Szprotawy - w wyniku cofki spowodowanej wysoką falą rzeki Bóbr. Tego typu zdarzeniem była również katastrofa śmigłowca armii Stanów Zjednoczonych w pobliżu poligonu wojskowego, w wyniku której doszło do wycieku do gruntu znacznej ilości toksycznego paliwa lotniczego. Zanieczyszczony grunt został szybko usunięty, co zapobiegło jego degradacji i zminimalizowało negatywne skutki dla środowiska.
    Ze statystyki omawianych zdarzeń można wysunąć następujące wnioski końcowe:
1. Każde zdarzenie z udziałem materiałów niebezpiecznych, niezależnie od natężenia emisji, skutkuje niekorzystnym oddziaływaniem na otaczające obszary w zakresie emisji do powietrza, środowiska gruntowo-wodnego i do wód powierzchniowych. Istotne oddziaływanie na środowisko notowane jest w 50% przypadków (rys VII.2-3).
2. Intensywność i liczba zaistniałych w ubiegłych latach zdarzeń świadczy, że będą one występować również w przyszłości, co będzie wymagać zaangażowania określonych sił i środków oraz kontynuowania ścisłej współpracy ze służbami i organami uczestniczącymi w likwidacji skutków awarii.

Tomasz Parada,
Andrzej Uchman





3. Formy ochrony przyrody

    Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 r. przewiduje następujące formy prawne ochrony przyrody:
- utworzenie parku narodowego;
- uznanie obszaru za rezerwat przyrody;
- utworzenie parku krajobrazowego;
- wyznaczenie obszaru chronionego krajobrazu;
- wprowadzenie ochrony gatunkowej roślin i zwierząt;
- wprowadzenie ochrony w drodze uznania za:
- pomnik przyrody,
- stanowisko dokumentacyjne,
- użytek ekologiczny,
- zespół przyrodniczo-krajobrazowy.


Zima

3.1. Parki narodowe

    Park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi, kulturowymi i wychowawczymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega całość przyrody oraz swoiste cechy krajobrazu. Wszelkie działania na terenie parku narodowego podporządkowane są ochronie przyrody i mają pierwszeństwo przed wszystkimi innymi działaniami. Parki narodowe są udostępnione do zwiedzania pod określonymi warunkami.
Na terenie woj. lubuskiego są ustanowione dwa parki narodowe.
1. Drawieński Park Narodowy utworzony 10 kwietnia 1990 r. (ostateczne jego granice określono 3.01.1996 r.), o powierzchni 11087,00 ha, z czego 5359,00 ha (48,33%) leży na terenie woj. lubuskiego - w gminie Dobiegniew. Pozostałe części parku należą do województw: zachodniopomorskiego i wielkopolskiego. Położony jest on w mezoregionie Równiny Drawskiej i reprezentuje przyrodę Pojezierza Południowo-Pomorskiego. Dominującym typem środowiska są lasy (87% powierzchni parku), wody powierzchniowe (9%) - rzeki Drawa i Płociczna oraz 13 jezior o łącznej powierzchni ok. 760 ha. Powierzchnie rolne stanowią tylko 4% powierzchni parku. Na terenie parku stwierdzono występowanie 638 gatunków roślin naczyniowych, 148 gat. mchów, 40 gat. wątrobowców, 123 gat. grzybów wielkoowocnikowych. 29 gatunków roślin naczyniowych podlega całkowitej ochronie.
2. Park Narodowy "Ujście Warty" utworzony 19 czerwca 2001 r., o powierzchni 7955,86 ha położony jest u ujścia Warty do Odry. Obejmuje ochroną rozległe siedliska ptaków wodnych i błotnych. Na terenie Parku stwierdzono lęgi ponad 140 gatunków ptaków, z czego aż 26 gatunków jest zagrożonych wyginięciem. Teren Parku jest bardzo ważnym miejscem dla ptaków, zarówno w sezonie lęgowym, jak i w okresie przelotów i zimowania, przede wszystkim dla gęsi, kaczek i łabędzi. Występuje tu również ponad 30 gatunków ssaków. Świat roślin jest także bogato reprezentowany - stwierdzono tu ponad 390 gatunków roślin naczyniowych w blisko 50 zespołach roślinnych.

3.2. Rezerwaty przyrody

    Rezerwat przyrody jest obszarem obejmującym zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, w tym siedliska przyrodnicze, a także określone gatunki roślin i zwierząt, elementy przyrody nieożywionej, mające istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych bądź krajobrazowych. W rezerwacie ochronie podlega całość przyrody, chociaż zwykle jeden ze składników przyrody jest głównym przedmiotem ochrony. Z tego powodu rezerwaty można podzielić na wiele rodzajów. W województwie lubuskim występują następujące rodzaje rezerwatów przyrody: faunistyczne, leśne, torfowiskowe, florystyczne, wodne, stepowe, wodno-leśne i leśno-torfowiskowe.
    W dniu 31 grudnia 2001 r. w woj. lubuskim zarejestrowane były 52 rezerwaty, w tym: 7 faunistycznych, 28 leśnych, 7 torfowiskowych, 3 florystyczne, 4 wodne, 1 stepowy, 1 wodno-leśny, 1 leśno-torfowiskowy. W tabeli VII.3.1 przedstawiono syntetyczną charakterystykę tych rezerwatów.
19 czerwca 2001 r. przestał funkcjonować największy rezerwat w woj. lubuskim - rezerwat Słońsk. Zastąpiony został przez Park Narodowy "Ujście Warty".


Tab.VII.3.1.
Charakterystyka rezerwatów przyrody w woj.lubuskim

3.3. Parki krajobrazowe

    Park krajobrazowy jest obszarem chronionym ze względu na wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe, a celem jego utworzenia jest zachowanie, popularyzacja i upowszechnienie tych wartości w warunkach zrównoważonego rozwoju.
W województwie lubuskim istnieje 7 parków kraj-obrazowych, w tym 3 tylko częściowo położone są na obszarze województwa. Poniżej przedstawiono syntetyczną charakterystykę tych parków.
1. Łagowski Park Krajobrazowy - utworzony w 1985 r., o powierzchni 4929 ha, otulina - 6612 ha. Położony na terenie gmin Łagów i Sulęcin. Zakres ochrony - całościowa ochrona środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem krajobrazu o cechach naturalnych.
2. Pszczewski Park Krajobrazowy - utworzony w 1987 r., powierzchnia całkowita - 12220 ha, w woj. lubuskim - 9300 ha; otulina całkowita - 33080 ha, w woj. lubuskim - 18455 ha. Położony na terenie gmin: Pszczew, Trzciel, Przytoczna, Międzyrzecz. Zakres ochrony - kompleksowa ochrona środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem krajobrazu o cechach naturalnych w powiązaniu z krajobrazem kulturowym.
3. Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy - utworzony w 1991 r., powierzchnia całkowita - 23982,91 ha, część lubuska - 12142,77 ha; otulina całkowita 31768,19 ha, część lubuska - 11713,19 ha. Położony na terenie gmin lubuskich Kłodawa i Strzelce Krajeńskie. Zakres ochrony - kompleksowa ochrona środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem walorów krajobrazowych.
4. Gryżyński Park Krajobrazowy - utworzony w 1996 r., o powierzchni 2755 ha, otulina 20412,50 ha. Położony na terenie gmin: Bytnica, Krosno Odrzańskie, Czerwieńsk, Skąpe. Zakres ochrony - całościowa ochrona środowiska przyrodniczego wzdłuż rzeki Gryżynki.
5. Park Krajobrazowy "Ujście Warty" - utworzony w 1996 r., o powierzchni 18545,65 ha, otuliny brak. Położony na terenie gmin: Witnica, Górzyca, Słońsk i miasta Kostrzyn. Zakres ochrony - kompleksowa ochrona terenów podmokłych w dolinach dużych rzek, mających istotne znaczenie dla rozrodu i bytowania ptactwa wodnego i błotnego.
6. Krzesiński Park Krajobrazowy - utworzony w 1998 r., o powierzchni 8546 ha, otuliny brak. Położony na terenie gmin: Gubin, Cybinka, Maszewo. Zakres ochrony - kompleksowa ochrona ekosystemów doliny Odry.
7. Przemęcki Park Krajobrazowy - utworzony w 1991 r., powierzchnia całkowita - 21450 ha, część lubuska - 2000 ha, otuliny brak. Cała lubuska część położona jest na terenie gminy Wschowa. Zakres ochrony - kompleksowa ochrona środowiska przyrodniczego ze szczególnym uwzględnieniem krajobrazu kulturowego.
8. Park Krajobrazowy "Łuk Mużakowa" - utworzony w 2001 r., o powierzchni 18200 ha. Położony na terenie gmin: Brody, Tuplice, Trzebiel, Przewóz i miasta Łęknica. Zakres ochrony - ochrona cennych terenów przyrodniczo-kulturowych w strefie pogranicza.


Certyfikowana sadzonka dębu szypułkowego -"potomka " dębu "Chrobry "
- teren WIOŚ w Zielonej Górze przy ul. Siemiradzkiego 19


Rys.VII.3-1.
Parki narodowe,krajobrazowe i rezerwaty przyrody w woj. lubuskim

3.4. Obszary chronionego krajobrazu

    Obszar chronionego krajobrazu jest terenem chronionym ze względu na wyróżniające się krajobrazowo tereny o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe w szczególności ze względu na możliwość zaspakajnia potrzeb związanych z masową turystyką i wypoczynkiem, lub istniejące albo odtwarzane korytarze ekologiczne.
Powierzchnia obszarów chronionego krajobrazu w województwie lubuskim wynosi 416752 ha.

3.5. Pomniki przyrody

    Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno-pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, w szczególności sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe, jaskinie.
Na terenie województwa lubuskiego zatwierdzonych jest 1510 pomników przyrody, w tym:
- pojedyncze drzewa - 1216 sztuk,
- grupy drzew - 199 obiektów,
- aleje - 21 obiektów,
- głazy narzutowe - 38 sztuk,
- skałki - 1 obiekt,
- inne - 35 obiektów.

3.6. Ochrona gatunkowa roślin i zwierząt

    Na terenie woj. lubuskiego, z gatunków objętych ochroną gatunkową, występuje wiele rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin (m.in. gałuszka kulecznica, nabrzeżyca nadrzeczna, kaldezja dziewięciornikowata, nadwodnik sześciopręcikowy, pajęcznica liliowata, ostnica Jana, przygiełka brunatna, ponikło wielkołodygowe) i zwierząt (m.in. żółw błotny, nocek Bechsteina, bąk, błotniak zbożowy i łąkowy, rybołów, bielik, kulik wielki, cietrzew, sieweczka obrożna, kropiatka, zielonka, minog rzeczny, jelonek rogacz, kozioróg dębosz).

W woj. lubuskim w dniu 31 grudnia 2001 r. nie istniała żadna forma ochrony przyrody w postaci stanowiska dokumentacyjnego przyrody nieożywionej, natomiast dwie pozostałe formy, czyli użytki ekologiczne i zespoły przyrodniczo-krajobrazowe nie istniały formalnie.

3.7. Inne formy ochrony przyrody

1. Ochrona strefowa
Polega na ochronie miejsc rozrodu i regularnego przebywania niektórych gatunków chronionych ptaków i gadów (bielik, rybołów, orlik krzykliwy, kania ruda, kania czarna, bocian czarny, żółw błotny). Na terenie woj. lubuskiego wyznaczonych jest 136 stref ochronnych dla wyżej wymienionych gatunków. Położenie stref nie jest podawane do publicznej wiadomości.

2. Leśne kompleksy promocyjne
Tworzone są w celu wprowadzenia do praktyki zasad kierowania gospodarką leśną w warunkach pełnego rozpoznania wymogów ochrony przyrody, propagowania proekologicznego modelu gospodarki leśnej i edukacji ekologicznej społeczeństwa. W woj. lubuskim znajduje się Leśny Kompleks Promocyjny "Bory Lubuskie". Zajmuje on obszar całego nadleśnictwa Lubsko o powierzchni 32074 ha.

3. Obszary chronione przez Klub Przyrodników w Świebodzinie:
- Murawy kserotermiczne w Owczarach, powierzchnia 27 ha,
- Łąki nad Obrą koło Trzciela, powierzchnia 14 ha,
- Łąki w Koźminku, powierzchnia 6 ha.

Wincenty Piworun,
Andrzej Wąsicki





4. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze

    Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze jest wojewódzkim funduszem celowym, wspierającym w formie dotacji i pożyczek zadania z zakresu ochrony środowiska realizowane na terenie województwa lubuskiego. Środki będące w dyspozycji Funduszu pochodzą z opłat za korzystanie ze środowiska, kar za nieprzestrzeganie przepisów ochrony środowiska, odsetek od udzielonego dofinansowania w formie pożyczek, zwrotu rat kapitałowych z udzielonych pożyczek oraz operacji na rynku kapitałowym dokonywanych z wykorzystaniem czasowo wolnych środków.
    W 2001 roku przychody WFOŚiGW z wszystkich źródeł wyniosły 30.581.316,04 zł. Obserwuje się od kilku lat spadek udziału przychodów z tytułu opłat i kar, przychody w 2001 roku wyniosły 8.105.885,00 zł, co stanowiło 83,48% przychodów z tego tytułu osiągniętych w 2000 roku. Przychody z tytułu działalności pożyczkowej w 2001 roku osiągnęły kwotę 20.084.038,12 zł i były wyższe niż w roku 2000 o 32,86%. Przychody z tytułu operacji kapitałowych w 2001 roku były wyższe o 33,32% od osiągniętych w 2000 roku i wyniosły 2.391.392,03 zł.
    Udzielanie dofinansowania odbywa się na podstawie zawartych umów dotacji i pożyczek na zadania zgodne z uchwalonymi przez Radę Nadzorczą Funduszu kryteriami. Podstawowymi kontrahentami Funduszu są samorządy i jednostki samorządu terytorialnego, z którymi zawarto w 2001 r. 38 umów dotacji i 38 umów pożyczek na łączną kwotę 9.344.507,33 zł. Z jednostkami administracji publicznej i budżetowymi zawarto 20 umów dotacji na łączną kwotę 847.157,11 zł. Ogółem w 2001 roku zawarto 131 umów dofinansowania na łączną kwotę 10.926.828,06 zł, w tym 40 umów pożyczki na kwotę 7.283.131,33 zł i 91 umów dotacji na kwotę 3.643.696,73 zł. Dofinansowanie w formie pożyczki stanowiło 66,65% ogólnej kwoty zawartych umów, natomiast dofinansowanie w formie dotacji stanowiło 33,35% tej kwoty.
    Zawieranie umów na dofinansowanie zadań spotykało się w 2001 roku z nie obserwowanymi wcześniej trudnościami. Trudna sytuacja budżetowa samorządów terytorialnych sprawiła, że zmniejszyła się liczba i kwota zawartych umów pożyczek na zadania realizowane przez podmioty. Wskutek tych trudności samorządy terytorialne zrezygnowały z przyznanego dofinansowania na kwotę 4.183.200,00 zł.
W 2001 roku środki Funduszu kierowane były na dofinansowanie zadań z następujących dziedzin:
- zadania o charakterze inwestycyjnym:
- gospodarka wodna 491.242,- zł
- ochrona wód 5.888.003,- zł
- ochrona atmosfery 1.466.178,- zł
- ochrona przed odpadami 1.932.212,- zł
- zadania o charakterze nieinwestycyjnym:
- edukacja ekologiczna 650.401,-zł
- ochrona przyrody 32.000,-zł
- monitoring środowuska 312.678,-zł
- prace badawcze 434.036,-zł
- likwidacja nadzwyczajnych zagrożeń środowiska 734.416,-zł

    Wymienione kwoty obejmują realizację dofinansowania na podstawie umów zawartych w 2001 roku oraz umów zawartych w roku 2000, których realizacja odbywała się na przełomie lat 2000 i 2001.
Ze środków Funduszu realizowano w 2001 roku między innymi następujące zadania inwestycyjne:
- oczyszczalnia ścieków w Czarnowie,
- oczyszczalnia ścieków w Bytnicy,
- kanalizacja sanitarna w Zielonej Górze,
- oczyszczalnia ścieków w Lubsku,
- modernizacja składowiska odpadów komunalnych w Kiełczu,
- zakład unieszkodliwiania odpadów w Długoszynie realizowany przez Celowy Związek Gmin CZG 12,
- budowa kotłowni opalanej biomasą w Trzebiechowie,
- modernizacja kotłowni osiedlowej w Skwierzynie,
- kanalizacja sanitarna w Żarach,
- modernizacja systemu grzewczego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Ciborzu,
- doposażenie jednostek ratowniczo gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej i jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych w specjalistyczny sprzęt do likwidacji skutków nadzwyczajnych zagrożeń środowiska,
- modernizacja obwałowań rzeki Odry w Słubicach i w miejscowości Urad,
- budowa oczyszczalni ścieków w Szlichtyngowej,
- modernizacja kotłowni w obiektach oświatowych, opiekuńczych i służby zdrowia w Nowej Soli, Sulęcinie, Lubsku, Zielonej Górze i Żarach.

    Ambicją Zarządu i pracowników jest stałe doskonalenie funkcjonowania Funduszu. W 2001 roku rozpoczęto wdrażanie systemu finansowo-księgowego w oparciu o nową bazę Oracle 8i. Ponadto opracowano i wdrożono system zarządzania jakością w oparciu o międzynarodową normę ISO 9001.2000, co zostało potwierdzone pomyślnym wynikiem audytu zewnętrznego przeprowadzonego przez RV TŰV Essen.

Wojciech Porębski





5. Osiągnięcia proekologiczne

    Ważny element działalności Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze stanowi mobilizowanie zakładów, instytucji, podmiotów gospodarczych oraz osób prywatnych do podejmowania i realizowania konkretnych działań w zakresie ekologii oraz zachęcanie ich do udziału w ogólnopolskich konkursach. Osiągane w nich sukcesy przynoszą zasłużony rozgłos województwu lubuskiemu. W dalszej części przedstawiono najbardziej spektakularne osiągnięcia proekologiczne w latach 2000-2001, które stały się udziałem lubuskich przedsiębiorstw, instytucji i organizacji oraz niedawno zmarłego Ekologa - p. Paula Fiedlera ze Sławy.
    W 2000 roku zakończył się konkurs redakcji Zielonego Sztandaru pt. "Najlepsi w ekologii". W kategorii "Najbardziej udana akcja społeczna związana z ochroną środowiska" II nagrodę przyznano Zarządowi Okręgu Ligi Ochrony Przyrody w Zielonej Górze za "Projekt ochrony bociana białego w Krzesińskim Parku Krajobrazowym". Współorganizator konkursu Spółka "EKO-EFEKT" z Warszawy ufundowała dla Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Zielonej Górze nagrodę w postaci zestawu komputerowego - za wykazaną inicjatywę w zakresie upowszechnienia konkursu i zgłoszenie nagrodzonych kandydatur. Zestaw ten został przekazany przez WIOŚ Zarządowi Okręgu LOP, który z kolei podjął decyzję, że w przyszłości będzie on stanowił wyposażenie "Muzeum bociana białego" w Kłopocie.
Ponadto, w tym samym konkursie - w kategorii "Najciekawszy wynalazek lub dzieło twórcze poświęcone ochronie środowiska" - przyznano wyróżnienie Panu Paulowi Fiedlerowi ze Sławy, właścicielowi "ekologicznego" domu i wieloletniemu propagatorowi ekologii wśród dzieci i młodzieży.
    Zmarły w dniu 23 czerwca 2002 r. w wieku 84 lat Paul Fiedler, absolwent Politechniki w Darmstadt (RFN), po przejściu na emeryturę przeniósł się z Niemiec do Polski i osiedlił w Sławie - pięknej miejscowości położonej nad największym w woj. lubuskim jeziorem (817 ha). Wybudowany w 1989 roku dom Państwa Fiedlerów został wyposażony m. in. w przydomową oczyszczalnię ścieków. Teren posesji, nazwany przez autora "Ekocentrum Sława" i zaopatrzony w plansze oraz schematy urządzeń, był stale odwiedzany przez wycieczki dzieci i młodzieży.
Poza oczyszczalnią, na terenie "Ekocentrum Sława" można było obejrzeć również:
- kolektory słoneczne - podgrzewające ścieki w części biologicznej oczyszczalni,
- brykiety z wysuszonej trawy słoniowej - spalane w przydomowej kotłowni,
- przeróbkę osadów w procesie fermentacji termofilowej,
- produkcję humusu przy użyciu dżdżownic kalifornijskich,
- elektrownię wiatrową (budowla stale modernizowana),
- sadzonki odmian tytoniu wrażliwych na działanie ozonu.
    Praca i działalność Paula Fiedlera były wysoko oceniane przez społeczeństwo oraz władze państwowe i lokalne. Autor domu ekologicznego został wybrany członkiem Lubuskiej Loży Liderów, a Minister OŚZNiL przyznał P. Fiedlerowi w 1997 r. złoty medal "Za Zasługi dla Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej". W pamięci ludzi, którzy mieli możność poznać osobiście Paula Fiedlera człowiek ten pozostanie na zawsze symbolem prawdziwego Ekologa, pełnego pasji i zaangażowania w rozwiązywanie problemów ochrony środowiska.
    W 2001 roku przedsiębiorstwa i instytucje lubuskie uzyskały nagrody Ministra Środowiska za osiągnięcia w najbardziej efektywnych i przyjaznych działaniach na rzecz ochrony środowiska.
    W dniu 7 grudnia 2001 r. Spółka ROCKWOOL POLSKA otrzymała prestiżową nagrodę Ministra Środowiska - tytuł "Lidera Polskiej Ekologii" za wdrożenie bezodpadowej produkcji wełny mineralnej w Zakładzie w Cigacicach. Wdrożenie w ROCKWOOL POLSKA programu gospodarki odpadami i wykorzystanie ich do celów produkcyjnych przyczyniło się do zaprzestania składowania odpadów w środowisku i umożliwiło ostateczną rekultywację zakładowego składowiska odpadów przemysłowych.
    Z kolei Regionalna Dyrekcji Lasów Państwowych w Zielonej Górze uzyskała w tymże konkursie wyróżnienie Ministra Środowiska za wprowadzenie na szeroką skalę oleju biodegradowalnego "Ekol-68" do smarowania urządzeń stosowanych w pracach hodowlanych oraz przy pozyskiwaniu drewna. Drugim, przyjaznym środowisku przedsięwzięciem wdrożonym przez RDLP było zastosowanie na szeroką skalę urządzeń do rozdrabniania pozostałości pozrębowych, co wyeliminowało niemal całkowicie stosowane dotychczas ich spalanie. Ograniczono w ten sposób znacząco zagrożenie pożarowe w lasach oraz zapobieżono utracie cennych składników nawozowych.
    I jeszcze jeden znaczący sukces reprezentantów woj. lubuskiego w dziedzinie ochrony środowiska. W dniu 24.01.2002 r. w gmachu Parlamentu RP odbyło się zakończenie i podsumowanie III. Edycji Konkursu Ekologicznego "Przyjaźni środowisku" pod Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego.

Laureatami z województwa lubuskiego w tym konkursie zostali:

- w kategorii GMINA: Miasto i Gmina Witnica - za całokształt działań na rzecz ochrony środowiska, w tym m.in. za:
- zakończenie budowy oczyszczalni ścieków,
- zastosowanie gazu i oleju opałowego jako nośników energii cieplnej w większych kotłowniach,
- ustanowienie Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego "Jezioro Wielkie",
- uczestnictwo w rozwiązywaniu problemów regionalnej gospodarki odpadami w ramach Celowego Związku Gmin CZG-12,
- inwentaryzację bocianich gniazd, akcje sadzenia drzew i edukację ekologiczną,

- w kategorii FIRMA: "Kostrzyn Paper" S.A. w Kostrzynie - za szereg działań na rzecz poprawy środowiska w regionie i konsekwentne realizowanie polityki ekologicznej zgodnie z misją firmy, w tym m.in. za:
- likwidację wydziału celulozowni, r
- ekultywację lagun osadowych,
- zmianę technologii produkcji papieru na bezchlorową,
- zmniejszenie zużycia wody,
- budowę oczyszczalni ścieków technologicznych,
- renowację centralnego układu smarowania urządzeń technologicznych,

- w kategorii TECHNOLOGIA: Pracownie Badawczo - Projektowe "Ekosystem" w Zielonej Górze - za technologię kompleksowej przeróbki odpadów komunalnych zastosowaną w Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych w Puławach,

- wyróżnienie w konkursie uzyskał Celowy Związek Gmin CZG-12 w Długoszynie za realizowanie regionalnego systemu gospodarki odpadami i edukację ekologiczną.

    Opisane ważniejsze nagrody i wyróżnienia zdobyte w ostatnich latach przez zakłady, przedsiębiorstwa, instytucje i ekologów z województwa lubuskiego świadczą o tym, że podejmowane w naszym województwie przedsięwzięcia proekologiczne oraz stosowane technologie i rozwiązania techniczne znajdują szerokie uznanie w całym kraju i mogą stanowić przykład godny naśladowania. Skromny udział w tych sukcesach można przypisać Wojewódzkiemu Inspektoratowi Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, który inspiruje i mobilizuje (jak widać skutecznie) do podejmowania działań na rzecz ochrony środowiska, wspomaga te działania swoim potencjałem naukowo-badawczym i laboratoryjnym oraz zachęca do zgłaszania najistotniejszych osiągnięć do udziału w konkursach.
    Nie bez znaczenia pozostaje też fakt, że od wielu lat Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Zielonej Górze, oprócz realizacji zadań statutowych, prowadzi szeroko zakrojoną działalność edukacyjną w zakresie problematyki ochrony środowiska w województwie. Polega ona m.in. na opracowywaniu i rozpowszechnianiu (wśród szkół, organów administracji samorządowej i społeczeństwa) informacji, raportów oraz opracowań omawiających najistotniejsze problemy stanu środowiska w województwie.

Zbigniew Lewicki